Za nieco ponad miesiąc, 6 września, obchodzić będziemy stulecie urodzin Andrei Camilleriego – mistrza włoskiego kryminału oraz twórcy postaci komisarza Salvo Montalbano. Seria o śledztwach Montalbano zdobyła w Polsce grono wiernych czytelników. Jest ceniona za nieoczywiste intrygi, literacką jakość, humor oraz sugestywny portret Sycylii. Do księgarń trafiła właśnie – dotąd nieprzekładana na język polski – powieść „Karuzela pomyłek” (wł. La giostra degli scambi). To jedna z ostatnich publikacji Camilleriego, wydana we Włoszech cztery lata przed śmiercią autora, a teraz po raz pierwszy dostępna również u nas.
Tym razem autor zabiera nas ponownie do sycylijskiej Vigaty, gdzie w codziennej rutynie śledczego zaczynają pojawiać się drobne, pozornie nieistotne incydenty.
Jeśli poszukujesz rzetelnych wiadomości z Włoch oraz wakacyjnych inspiracji, porad i darmowych przewodników to zapraszam Cię do obserwowania naszego konta na Instagramie.
Już po pierwszych stronach „Karuzeli pomyłek” widać, że Camilleri – mimo wieku i międzynarodowych sukcesów, które mogłyby uśpić twórczą czujność – zachował w tej powieści energię i świeżość stylu. Potrafił zaskoczyć tempem narracji, zwrotami akcji i błyskotliwą ironią.
O czym opowiada „Karuzela pomyłek”?
Na pierwszy rzut oka sprawy, które trafiają do Montalbano, nie mają ze sobą związku. Nietypowe porwania dwóch młodych kobiet, które zostały odurzone chloroformem, ale nie stała im się żadna krzywda, zgubione dokumenty, pożar mieszkania – wszystko wygląda jak codzienny bałagan, z którym radzi sobie każda komenda.
Jednak z czasem okazuje się, że te sprawy zaczynają układać się w niepokojący wzór. Camilleri w tej książce rezygnuje z brutalnych zbrodni i spektakularnych pościgów, a stawia na grę pozorów i drobiazgów. Czytelnik musi być uważny, bo to właśnie z tych szczegółów rodzi się cała zagadka.
Warto wiedzieć: nie szukaj na mapie Vigaty. To fikcyjna miejscowość, której wyobrażenie oparte jest na realnych miejscowościach południowo-wschodniej Sycylii, takich jak Porto Empedocle, Scicli, Ragusa, Modica, Punta Secca czy Noto. To właśnie w niektórych z tych miejsc filmowcy nagrywali emitowany także w Polsce, popularny serial kryminalny „Komisarz Montalbano” (wł. Il commissario Montalbano).
O czym opowiada „Karuzela pomyłek”?
Nieelegancko jest wypominać wiek, ale pewnie wielu z Was zastanawia się, czy niespełna 90-letni Camilleri tworząc „Karuzelę pomyłek” zachował dawną bystrość umysłu? Okazuje się, że tak, ale przy okazji sam komisarz Montalbano też zmienił się wraz z wiekiem.
W Vigacie nocne sceny zyskują szczególne piękno, jak z poezji Leopardiego. Na opustoszałej ulicy pewna trzydziestolatka zostaje porwana, odurzona chloroformem, po czym porzucona. To samo poprzedniego wieczora spotkało siostrzenicę Enza, właściciela ulubionej trattorii komisarza Salva Montablano. Kobiety są w podobnym wieki i pracują w filiach bankowych. Łączy je również to, że wyszły z tej przygody bez szwanku. Kilka dni później kolejna dziewczyna zostaje uprowadzona w identyczny sposób, ale tym razem zadano jej kilkadziesiąt płytkich ran. W tym samym czasie pożar, najwyraźniej wzniecony celowo, trawi część sklepu, którego właściciel wraz z narzeczoną znikają bez śladu.
Sytuacja na pozór pachnie mafią, ale Montalbano, mimo upływu czasu jak zwykle czujny i dociekliwy, nie daje się zwieść. Gdy wszystko zdaje się wskazywać na oczywiste wyjaśnienie, nieskazitelna logika prowadzi komisarza ku znacznie bardziej złożonej prawdzie – splątanej sieci perwersji, zdrad i zemsty. W tym bagnistym labiryncie zależności i odrzuconych uczuć, wśród ponurego niepokoju i galimatiasu mylnych tropów, kryje się głęboko ukryta prawda.
Andrea Camilleri, Karuzela Pomyłek, Oficyna Literacka Noir Sur Blanc, tekst z tylnej okładki
Montalbano, choć wciąż przenikliwy, inteligentny i dowcipny, jest już bardziej zmęczony i refleksyjny niż w pierwszych tomach. Czuje upływ czasu, momentami staje się melancholijny, ale nie traci pazura.
Jego dialogi z podwładnymi – jak zawsze barwne i pełne sycylijskiego temperamentu – wnoszą do książki lekkość i humor. Camilleri świetnie łączy śledztwo z prywatnym życiem bohatera, dzięki czemu Montalbano nie jest papierowym detektywem, a człowiekiem z krwi i kości.
Sugestywny portret Sycylii w „Karuzeli pomyłek”
Camilleri często posługuje się mieszanką języka literackiego i lokalnej gwary. To – jak się domyślam – musiało być ogromnym wyzwaniem dla tłumaczki literatury prof. dr Moniki Woźniak, która na zlecenie wydawnictwa Noir Sur Blanc, dokonała przekładu „Karuzeli pomyłek” z włoskiego oryginału na język polski.
Efekt jest bardzo dobry. Czuć południowy rytm, krótkie, celne zdania i charakterystyczne, podszyte humorem obserwacje. Klimat Vigaty tworzą nie tylko intryga i postacie, lecz także drobiazgi: codzienne sprzeczki mieszkańców, sycylijskie kolacje przygotowywane przez gosposię, czy miejskie ploteczki. Dzięki temu „Karuzela pomyłek” nie jest zwykłym kryminałem, lecz także portretem miejsca i ludzi.
To niewielka powieść – liczy około 200 stron – ale Camilleri dba, by akcja toczyła się żywo i bez przestojów. Krótkie rozdziały kończą się w sposób, który nie pozwala odłożyć książki. W efekcie pochłonąłem ją w zaledwie trzy wieczory.
Nie ma tu niepotrzebnych dygresji ani rozwleczonych opisów – wszystko jest podporządkowane historii. Warto jednak zaznaczyć, że fabuła nie jest tak mroczna jak w wielu innych kryminałach. To raczej inteligentna gra z czytelnikiem, pełna nieoczywistych zwrotów i drobnych zaskoczeń.
Gdzie z dużą zniżką kupić książkę „Karuzela pomyłek”?
„Karuzela pomyłek” to propozycja przede wszystkim dla fanów serii i dla tych, którzy cenią kryminały nieopierające się na sensacji, a na sprytnie poprowadzonej intrydze.
Nowi czytelnicy również mogą po nią sięgnąć ponieważ powieść jest samodzielną historią, nie wymaga znajomości wcześniejszych tomów. Warto jednak pamiętać, że to kryminał w wydaniu „sycylijskim”: więcej tu charakteru miejsca i smaku języka niż samej brutalnej akcji.
Książkę „Karuzela pomyłek” można kupić bezpośrednio na stronie wydawcy, czyli Oficyny Literackiej Noir Sur Blanc.
Dla Czytelników Kierunku Włochy wydawnictwo przygotowało kod rabatowy, który obniża cenę książki aż o -35% (zarówno ebook jak i wydanie papierowe). W związku z tym wydanie papierowe – zamówione z użyciem naszego kodu – kosztuje 26 zł, a ebook 19,50 zł.
Przy zamówieniu należy wpisać kod rabatowy: kierunekwlochy
Uwaga: kod rabatowy ważny jest jedynie do końca tygodnia, czyli do niedzieli 3 sierpnia 2025 r.
Artykuł powstał w ramach współpracy reklamowej z Oficyną Literacką Noir Sur Blanc.
Miło mi, że dotarłeś lub dotarłaś do końca tego przewodnika. Jeśli artykuł okazał się pomocny, zostaw proszę komentarz u dołu.
- Masz pytania? Napisz komentarz poniżej. Otrzymam powiadomienie i odpowiem Ci zazwyczaj w ciągu jednego dnia. Wróć tu na drugi dzień i sprawdź moją odpowiedź (nie czekaj na mailowe powiadomienie o odpowiedzi).
- Będzie nam miło, jeśli dołączysz do 69 000 osób, które obserwują nasze konto na instagramie.
- Prowadzimy też największy w Polsce włoski profil bloga na Facebooku, który zgromadził 173 000 zaangażowanych obserwatorów.
- Zapraszamy również na największą Facebookową Grupę miłośników Włoch, która liczy ponad 100 000 Członków. Tam porad udzielają także Czytelnicy!
