Spello – miasto kwiatów. Przewodnik po jednym z najładniejszych miasteczek Umbrii

8,8 tysięcy

Znajdujące się nieopodal Asyżu malutkie Spello jest jednym z najbardziej urokliwych miasteczek Umbrii. Miejscowość leży na południowym zboczu góry Subasio i należy do „I Borghi più belli d’Italia”. To stowarzyszenie zrzeszające najpiękniejsze wioski i miasteczka we Włoszech, które mogą poszczycić się dobrze zachowaną historyczną zabudową i dziedzictwem kulturowym. Ponadto miasto jest też wyróżnione odznaką „Bandiera arancione” przyznawaną przez Włoski Klub Turystyczny. Jednak Spello znane jest przede wszystkim z kwiatów, które zdobią kręte uliczki i kamienne domy.

Ktoś mógłby powiedzieć, że donice z kwiatami są w każdym tego typu miasteczku Umbrii. To prawda, ale w Spello kwiatów jest o wiele więcej niż w jakiejkolwiek innej miejscowości w regionie, a wiosną i latem ich zapach unosi się w wąskich uliczkach.

Jeśli poszukujesz rzetelnych wiadomości z Włoch oraz wakacyjnych inspiracji, porad i darmowych przewodników to zapraszam Cię do obserwowania naszego konta na Instagramie.

Co roku w noc przed Bożym Ciałem w Spello obchodzi się Infiorate (nazwa pochodzi od włoskiego il fiore – czyli „kwiat”). To dwudniowe wydarzenie, w trakcie którego ulice miasta pokrywają kolorowe dywany stworzone z dziesiątek tysięcy kwiatów. Spello odwiedzają wówczas tłumy turystów, a zdjęcia z tego wydarzenia publikowane są na całym świecie.

Jeśli planujesz wakacje w Umbrii to zobacz koniecznie mój przewodnik po tym regionie:

• Umbria – średniowieczne miasta, jeziora i wodospad. Co zobaczyć? Przewodnik po naszym ulubionym regionie Włoch

Spello jest jednym z najstarszych miast Umbrii

Spello jest przykładem dobrze zachowanej średniowiecznej architektury. Brukowane, wąskie uliczki ozdobione są kwiatami, a kamienne budynki, zabytkowe kościoły i liczne zaułki tworzą klimat urokliwego włoskiego miasteczka.

Spello jest jednym z najstarszych miast Umbrii. Zostało założone przez Umbryjczyków jeszcze przed naszą erą, a w 90 r. p.n.e. Rzymianie podnieśli rangę miejscowości do statusu gminy. Na przestrzeni wieków miasto zmieniało swoje zależności. Początkowo wpływy mieli tu władcy Cesarstwa Rzymskiego. Następnie – po upadku Cesarstwa – rządzili tu książęta ze Spoleto, a później szlachecka rodzina Baglioni z pobliskiej Perugii.

O dawnej świetności Spello dziś świadczą pozostałości murów obronnych, które w przeszłości były znacznie szersze niż te, które możemy podziwiać dzisiaj.

Dziś Spello łączy swój średniowieczny charakter, z krętymi uliczkami i kamiennymi domami, z licznymi pozostałościami epoki rzymskiej. Wśród nich zachowały się między innymi mury miejskie oraz wciąż dobrze zachowane historyczne bramy prowadzące do miasta. Można też zobaczyć ruiny amfiteatru i dawnych łaźni.

Czym jest Infiorate di Spello?

Spello znane jest z kilku corocznych wydarzeń, które podkreślają jego tradycję i lokalną kulturę. Jednak najbardziej znanym festiwalem i czymś, co czyni to miasto wyjątkowym, jest Infiorate di Spello, która odbywa się podczas święta Bożego Ciała.

Na ulicach historycznego centrum mieszkańcy tworzą wówczas piękne dywany z kwiatów, przedstawiające religijne i symboliczne motywy oraz geometryczne i abstrakcyjne kształty. To wydarzenie przyciąga turystów z całych Włoch, a nawet z zagranicy więc jeśli chcesz być w Spello w tym okresie, to nocleg zarezerwuj z wielomiesięcznym wyprzedzeniem. Pamiętaj, że we Włoszech procesja Bożego Ciała odbywa się w niedzielę, a nie w czwartek jak w Polsce.

Porada praktyczna: program Infiorate di Spello co roku rozpisany jest na kilka dni, chociaż kluczowe wydarzenia trwają dwa dni. Na oficjalnej stronie infioratespello.it możesz sprawdzić datę kolejnego wydarzenia oraz szczegółowy program.

W noc przed Bożym Ciałem prawie tysiąc osób pracuje nad ułożeniem kwiecistych dywanów. Kwiatowe dekoracje pokrywają uliczki centro storico, którymi w niedzielny poranek przechodzi procesja. Rezultatem jest magia kolorów i zapachów dziesiątek tysięcy wykorzystywanych kwiatów. W dzień poprzedzający i w dniu procesji do miasta zjeżdżają ogromne tłumy turystów. Znalezienie w tym czasie noclegu, parkingu, czy nawet miejsca w restauracji graniczy wówczas z cudem. Dlatego jeśli chcesz zobaczyć Infiorate di Spello to zaplanuj przyjazd z odpowiednim wyprzedzeniem.

Co warto zobaczyć w Spello?

Spello ma wszystkie cechy urokliwego włoskiego miasteczka. Zachowały się tu średniowieczne mury obronne, a do historycznego centrum wchodzi się przez monumentalną rzymską bramę Porta Consolare. Warto zobaczyć XIII-wieczny kościół Santa Maria Maggiore z freskami Pintoricchio z 1501 r. oraz punkt widokowy (Belvedere).

Zabytkowe bramy i mury obronne

Spello do dziś otoczone jest historycznymi murami obronnymi, wzniesionymi w 1360 r. Część murów zbudowano wówczas na nowo, a częściowo wykorzystano istniejące już wówczas mury z epoki starożytnego Rzymu. Z tego okresu pochodzą też trzy okazałe bramy prowadzące do miasta: Porta Consolare (wzniesiona w I w. p.n.e.), znajdująca się 100 m dalej Porta Urbica (nazywana też Porta San Ventura) oraz zbudowana po zachodniej stronie miasta Porta Venere. Ostatnia z trzech bram zbudowana jest w kształcie łuku triumfalnego, z dwiema, dwunastobocznymi wieżami, które kilka lat temu zostały odrestaurowane.

Stojąc przed Porta Consolare zwróć uwagę na trzy posągi, znajdujące się nad wejściem do miasta oraz na wieżę znajdującą się tuż obok bramy. Na jej szczycie rośnie drzewo oliwne, a obok znajduje się kilka dzwonów. Przez to drzewo rosnące na górze, wieża przypomina mi nieco Torre Guinigi z Lukki.

Via Borgo San Sisto

Po przejściu przez Porta Consolare, za około 100 m, po prawej stronie wypatruj wąskiej uliczki Via Borgo San Sisto. To jedna z najpiękniejszych i najbardziej kwiecistych alejek w Spello. Idealne miejsce do pamiątkowych zdjęć. Łatwo to miejsce przeoczyć.

Kościół Santa Maria Maggiore

Przy głównej ulicy Spello znajduje się XIII-wieczny kościół Santa Maria Maggiore. To najważniejsza świątynia w mieście, chociaż niezbyt dobrze wyeksponowana. Kościół wciśnięty jest pomiędzy inne budynki, przy małym, podłużnym Piazza Giacomo Matteotti. Pozory jednak mylą i warto temu kościołowi przyjrzeć się bliżej, ponieważ znajduje się tam wspaniała kaplica Baglioni. W całości jest ona ozdobiona freskami Pinturicchia, a ponadto jej posadzka w 1566 r. została pokryta majoliką z pobliskiej Deruty. Obecnie posadzkę przed zniszczeniem majoliki zabezpieczono szklanymi szybami.

Po prawej stronie kościoła znajduje się Pałac Klasztorny, w którym obecnie mieszka proboszcz, a po lewej stronie Palazzo dei Canonici (z 1522 r.), w którym obecnie mieści się Galeria Sztuki Miejskiej w Spello (wł. Pinacoteca Civica di Spello).

Natomiast fasada kościoła Santa Maria Maggiore została wykonana przy okazji rozbudowy kościoła w 1644 r.

Palazzo Comunale

Po wyjściu z kościoła kontynuuj spacer główną ulicą miasteczka aż dojdziesz do Piazza della Repubblica, przy którym znajduje się Palazzo Comunale, czyli miejski ratusz.

Palazzo Comunale pierwotnie został zbudowany w XIII wieku, ale w drugiej połowie XVI wieku, czyli u schyłku panowania rodziny Baglioni, został przebudowany. Rozebrano wówczas okazałe schody prowadzące do pałacu, a w miejscu, które dzięki temu uzyskano na placu, wzniesiono fontannę.

Ponadto przy Palazzo Comunale oraz w bliskim sąsiedztwie znajdują się sklepiki z lokalnymi produktami, sklepy z antykami oraz z lokalną ceramiką, a także bary, winiarnie i restauracje.

Kościół San Lorenzo

Idąc dalej główną ulicą w górną część miasta po prawej stronie miniesz XII-wieczny kościół San Lorenzo (wł. Chiesa Parrocchiale di San Lorenzo), w którym zachowało się cenne marmurowe tabernakulum z 1587 r. Jego autorem jest rzeźbiarz Flaminio Vacca.

Kościół ma nietypową, nieukończoną fasadę, po której dobrze widać zarys pierwotnego, znacznie mniejszego kościoła. Z tego okresu zachował się nawet ślad po dawnej rozecie. Prawdopodobnie w XVI wieku kościół został znacznie powiększony i to wówczas dobudowano wyższą i szerszą fasadę z nową rozetą powyżej i z dwoma małymi rozetami po bokach.

Skwer przy Via Poeta

Jeśli – tak jak my – planujesz zwiedzanie Spello z dziećmi, to być będziecie chcieli zrobić sobie krótką przerwę w cieniu drzew. W górnej części miasteczka przy Via Poeta znajduje się skwer z małym placem zabaw. Jest tu kilka ławek i piękny widok na panoramę Umbrii.

Punkt widokowy (Belvedere)

Kolejny punkt widokowy w Spello to Belvedere. To starożytny taras widokowy, z którego można podziwiać dolinę Topino, zbocze Monte Subasio, a w oddali widać Asyż.

Gdzie zjeść w Spello?

W Umbrii warto spróbować przede wszystkim tego, czego nie mamy w Polsce. Region słynie z trufli, które są tu stosunkowo tanie i łatwo dostępne, z dziczyzny, z najlepszej we Włoszech oliwy z oliwek oraz z lokalnych win.

Restauracja „Il Pinturicchio”

W historycznym centrum Spello znajduje się restauracja „Il Pinturicchio” – to jedna z najstarszych restauracji w mieście, prowadzona nieprzerwanie od 30 lat przez tę samą rodzinę. W menu przeważają proste dania kuchni umbryjskiej oparte przede wszystkim na mięsach, wędlinach, serach i produktach, które daje okoliczna ziemia. Od soczewicy po orkisz, od czerwonych ziemniaków po trufle, od oliwy z oliwek z pierwszego tłoczenia po umbryjskie wina.

Z pierwszych dań zamówiliśmy między innymi strangozzi al tartufo, czyli lokalny rodzaj makaronu z truflami (14 euro). Natomiast na drugie danie wybraliśmy stracotto di Chianina al Sagrantino di Montefalco czyli gulasz z mięsa tutejszych białych krów żyjących w dolinie Val di Chiana, gotowany na winie Sagrantino di Montefalco DOCG. Ktoś mógłby powiedzieć, że nazwa brzmi nieźle, ale to przecież tylko zwykły gulasz. Wcale nie! To, że gulasz gotowany był na winie jest bardzo wyczuwalne w smaku, a samo mięso (chianina) jest niezwykle delikatne i rozpływa się w ustach.

Restauracja „Il Pinturicchio” w mapach google jest oceniona na 4.4/5 na podstawie ponad tysiąca recenzji gości. Naszym zdaniem zasługuje na więcej, ponieważ część negatywnych opinii pochodzi od osób, które nie miały rezerwacji i nie dostały żadnego stolika.

„Il Pinturicchio”, Largo Mazzini 8, Spello

Pizzeria „Il Grottino”

Niedaleko zabytkowej bramy Porta Consolare znajduje się malutka pizzeria „Il Grottino”, w której na wynos sprzedawana jest pizza al taglio czyli pizza na kawałki. Jej ciasto jest grubsze niż klasycznej pizzy, dzięki temu można ją wziąć do ręki i z łatwością zjeść na ulicy. Jeden kawałek wystarczy na szybką przekąskę więc to świetna opcja budżetowa dla tych, którzy chcą zjeść coś dobrego, a przy tym nie wydawać tyle ile w restauracji.

Pizzeria „Il Grottino” w mapach google jest oceniona na 4.8/5 na podstawie ponad 140 recenzji gości.

Pizzeria „Il Grottino”, Via Consolare 35, Spello

Spello – położenie i komunikacja

Spello położone jest w Umbrii, zaledwie 30 minut jazdy samochodem lub pociągiem ze stolicy regionu, czyli z Perugii. Jeszcze bliżej do Spello, ponieważ zaledwie kwadrans, jest z – popularnego wśród polskich turystów – Asyżu. Dlatego wielu podróżników po zwiedzaniu Asyżu decyduje się jeszcze na wycieczkę do sąsiedniego Spello.

Miasteczko jest niewielkie i żyje w nim zaledwie 8 tys. mieszkańców. Przez Spello przebiega linia kolejowa oraz bezpłatna droga ekspresowa SS75 więc łatwo tutaj dojechać.

Historyczne centrum miasta wzniesione jest na południowo-zachodnim zboczu góry Monte Subasio. Wokół można podziwiać zróżnicowany krajobraz. Są tu równiny, wzgórza i góry, a konkretnie Apeniny.

Parking w Spello

Stosunkowo duży i wygodny parking publiczny znajduje się tuż obok historycznego centrum miasta, na placu przy Via Sant’Anna 20. Parking podzielono na dwie strefy. W jednej części można stać za darmo do godziny – obowiązuje tam tzw. disco orario. Jednak godzina to za mało, żeby zwiedzić miasteczko więc lepiej od razu zaparkować w części płatnej (gdzie jest więcej miejsc). Opłaty uiszcza się w parkometrze.

W sąsiedztwie parkingu jest biuro informacji turystycznej oraz publiczne toalety.

Jeśli na parkingu przy Via Sant’Anna 20 nie będzie już wolnych miejsc, to kolejny parking znajduje się niewiele dalej przy Via della Liberazione 25. Ten parking jest większy i bezpłatny.

Stacja kolejowa w Spello

W Spello znajduje się niewielka stacja kolejowa na linii Terontola – Foligno. Zatrzymują się tutaj pociągi regionalne więc z łatwością można tu dojechać pociągiem z Perugii lub z Asyżu. Co ciekawe malutkie Spello, które wydawać by się mogło odległą prowincją, kilka razy dziennie ma także bezpośrednie połączenia kolejowe z Florencją oraz z Rzymem.

Porada praktyczna: rozkład jazdy pociągów oraz ceny biletów można sprawdzić na oficjalnej stronie włoskich kolei https://www.trenitalia.com/

Na stacji w Spello nie ma czynnej kasy. Na peronie znajduje się jednak biletomat. Alternatywnie bilety można też kupić na oficjalnej stronie internetowej Trenitalia albo w aplikacji Trenitalia.

Miło mi, że dotarłeś lub dotarłaś do końca tego przewodnika. Jeśli artykuł okazał się pomocny, zostaw proszę komentarz u dołu.

• Masz pytania? Napisz komentarz poniżej. Otrzymam powiadomienie i odpowiem Ci zazwyczaj w ciągu jednego dnia. Wróć tu na drugi dzień i sprawdź moją odpowiedź (nie czekaj na mailowe powiadomienie o odpowiedzi).
• Będzie nam miło, jeśli dołączysz do 69 000 osób, które obserwują nasze konto na instagramie.
• Prowadzimy też największy w Polsce włoski profil bloga na Facebooku, który zgromadził 173 000 zaangażowanych obserwatorów.
• Zapraszamy również na największą Facebookową Grupę miłośników Włoch, która liczy ponad 100 000 Członków. Tam porad udzielają także Czytelnicy!