Asyż jest szczególnie bliski podróżnikom z Polski. Miasto świętego Franciszka to dla wielu turystów punkt obowiązkowy, a także ważny cel na mapie licznych pielgrzymek. Bazylika świętego Franciszka jest najcenniejszym zabytkiem miasta, ale nie jedynym, który koniecznie trzeba zobaczyć. Faktem jest że niemal cały średniowieczny Asyż wpisano na listę światowego dziedzictwa UNESCO. Asyż to miasto średniowiecznych domów zbudowanych z różowego kamienia i brukowanych uliczek, które na każdym kroku ozdobione są kwiatami i zielenią. Wiele z nich skrywa punkty widokowe, z których można podziwiać panoramę Umbrii. Natomiast po zwiedzaniu historycznego centrum miasta, warto wybrać się jeszcze do dwóch niezwykłych miejsc. Jednych z naszych ulubionych w Umbrii, o których część internetowych przewodników zapomina.
3-km za miastem, na zielonym wzgórzu Monte Subasio, znajduje się mistyczna pustelnia Ermo delle Carceri. Jej zwiedzanie to niezwykłe przeżycie, zwłaszcza, że można zajrzeć do dawnej celi świętego Franciszka, a całość otoczona jest tak gęstą zielenią, że zdaje się być odcięta od świata.
Jeśli poszukujesz rzetelnych wiadomości z Włoch oraz wakacyjnych inspiracji, porad i darmowych przewodników to zapraszam Cię do obserwowania naszego konta na Instagramie.


Tymczasem na równinie, przy drodze prowadzącej do Asyżu, znajduje się Bazylika Matki Bożej Anielskiej, która jest kolebką zakonu franciszkańskiego. Co ważniejsze, świątynia powstała w miejscu gdzie zmarł święty Franciszek. Wewnątrz Bazyliki znajduje się kościółek Porcjunkula („Cząsteczka”), który został odbudowany w XIII wieku przez świętego Franciszka.
Jeśli jedziesz do Umbrii, to przeczytaj także nasz duży przewodnik po całym regionie:
- Ile dni zaplanować na zwiedzanie Asyżu? A może zwiedzić też przy okazji Umbrię?
- Asyż jako baza wypadowa do zwiedzania Umbrii
- Zwiedzanie Bazyliki świętego Franciszka z Asyżu
- Asyż w jeden dzień – co jeszcze warto zobaczyć?
- Asyż poza swoimi murami – dwa bardzo ważne miejsca
- Asyż i kuchnia Umbrii. Zjedz tam gdzie lokalsi!
- Asyż – położenie
- Komunikacja w Asyżu
Zapraszam Cię do przewodnika po Asyżu. Opisuję w nim jak dojechać do miasta świętego Franciszka, co warto wiedzieć przed podróżą, jak zaplanować zwiedzanie miasta, gdzie zjeść pyszny i tani obiad z lokalsami, a na koniec – jak odkryć wspomniane dwa miejsca poza samym Asyżem.
Ile dni zaplanować na zwiedzanie Asyżu? A może zwiedzić też przy okazji Umbrię?

Asyż jest niewielkim miasteczkiem. Jeśli planujesz przyjechać tu na jednodniową wycieczkę to od rana do zachodu słońca spokojnie zdążysz odwiedzić wszystkie zabytki, punkty widokowe i ciekawe miejsca, również te poza murami miasta.

Już sama droga dojazdowa, do położonego na malowniczym wzgórzu Asyżu, robi wrażenie. W umbryjskim słońcu bieleją kamienne mury obronne Asyżu, średniowieczne kamienice, wieże i kościoły. Czas jakby zatrzymał się wieki temu, gdy uliczkami miasteczka wędrował sam święty Franciszek. Wszystko to składa się na niesamowitą atmosferę tego miasta.

Dla nas Umbria jest jednym z trzech najpiękniejszych regionów Włoch, ale to nie jest miłość od pierwszego wejrzenia. Po pierwsze Umbria nie wydaje się tak cukierkowa i dopieszczona w każdym calu, jak sąsiednia Toskania. Po drugie Umbria graniczy z Lacjum, które ma dość monotonne, wypalone od promieni słońca, pożółkłe pola. Umbria w porównaniu z Lacjum to region pełen zieleni, zróżnicowanych pól, najlepszej we Włoszech oliwy z oliwek, znakomitych trufli i średniowiecznych miasteczek. Malutkie miasteczka mają swoje wyraźne granice, natomiast zabudowa została ściśnięta na wzgórzach. Ponadto wciąż istotną rolę pełni tu rolnictwo.
Asyż jako baza wypadowa do zwiedzania Umbrii

Kilkukrotnie w trakcie naszych pobytów w Umbrii, okolice Asyżu były dla nas bazą wypadową do dalszego zwiedzania regionu. Lokalizacja miasta, w przepięknej scenerii i blisko ważnych szlaków komunikacyjnych sprawia, że warto zostać tutaj na dłużej i uczynić Asyż bazą wypadową do dalszego zwiedzania Umbrii. Wybieraliśmy zazwyczaj klimatyczną agroturystykę z basenem, gdzieś na obrzeżach miasta:
- Agriturismo Le Terre del Casale – piękne apartamenty w domu z kamienia. Agroturystyka posiada bardzo ładny basen, duży, zielony ogród i darmowe wifi.
- L’Agrifoglio di Assisi Residenza di Campagna – pokoje, apartament lub domek ze wspólnym basenem w klimatycznej agroturystyce na umbryjskiej wsi.
- Agriturismo Il Girasole Assisi – agroturystyka z basenem, z którego roztacza się widok na Asyż i Monte Subasio.

- Agriturismo Podere Toscano – nasze odkrycie z 2022 r. Agroturystyka w gaju oliwnym, ponad 60 km od Asyżu, ale leży na granicy Umbrii z Toskanią. Basen z widokiem, duże apartamenty, szybkie wifi i świetna baza wypadowa do zwiedzania dwóch wspaniałych regionów.
Możesz też wybrać jeden z klimatycznych hoteli w centrum Asyżu jak chociażby tani i klimatyczny Hotel Lieto Soggiorno**, leżący w samym centrum lub Hotel Posta Panoramic, z pokoi którego roztacza się panoramiczny widok na Umbrię. Nocleg w centrum pozwala poczuć wieczorną atmosferę miasta kiedy „jednodniowi turyści” wyjeżdżają, a w Asyżu pozostają przede wszystkim sami mieszkańcy.
W dziale noclegi we Włoszech znajdziesz nasze ulubione hotele, kempingi i apartamenty w różnych częściach Włoch.
Zwiedzanie Bazyliki świętego Franciszka z Asyżu

Po przyjeździe do Asyżu pierwsze kroki najlepiej skierować od razu w stronę Bazyliki świętego Franciszka. Prowadzą tam w zasadzie dwie zatłoczone uliczki, które tworzą owalny obwód – można pójść jedną ulicą, a wrócić drugą. Pielgrzymów kuszą tutejsze cukiernie oraz sklepy z dewocjonaliami i lokalnymi produktami. Wystawy pełne są tandetnych pamiątek, takie jak miniaturowe figurki świętego Antoniego, chińskie różańce i krzyżyki. Nie dajcie się na razie na nie skusić.
Kościół dolny

Bazylika świętego Franciszka jest najważniejszym miejscem w Asyżu, wpisanym na listę światowego dziedzictwa UNESCO. Bazylika to tak naprawdę dwa kościoły – dolny i górny, pamiętaj więc aby odwiedzić każdy z nich. Ten dolny jest starszy, a jego budowę rozpoczęto już w 1228 r., czyli dwa lata po śmierci Franciszka i w dniu jego kanonizacji.


Kolejne dwa lata później dolna bazylika została już ukończona, natomiast górna została konsekrowana w 1253 roku. Kompleks bazyliki zbudowano z różowego kamienia z góry Subasio. Kościół zbudowano w stylu włoskiego gotyku – surowego, a jednocześnie niezwykle pięknego.


Do dolnej Bazyliki wchodzi się przez podwójny portal z końca XIII wieku. Na ścianach nawy głównej można podziwiać XIII-wieczne freski ze scenami z Męki Pańskiej (po prawej) i opowieściami z życia świętego Franciszka (po lewej). Wbrew zasadom głoszonym przez Franciszka, sama bazylika jest bardzo bogato zdobiona, albowiem zachwycają wszechobecne freski, rzeźby i marmury. Takie zdobienie wnętrz kościołów nie do końca stoi w sprzeczności z naukami świętego, ponieważ to świątynia wysokiej rangi, która odwiedzana jest przez ogromne ilości pielgrzymów.

Najważniejszym miejscem w kościele dolnym jest zejście prowadzące do krypty, w której znajduje się Kaplica Grobu świętego Franciszka. Ciało świętego przeniesiono tutaj już w 1230 r., ale sprawa nie było nagłośniona. Zakonnicy starali się wręcz ukryć ten fakt, ponieważ obawiali się kradzieży ciała. W 1818 r. papież osobiście nakazał poszukiwanie ciała świętego Franciszka. Dopiero po wieloletnich badaniach odkryto, iż ciało spoczywa pod ołtarzem dolnego kościoła. W rezultacie zbudowano wtedy sarkofag i udostępniono wiernym możliwość odwiedzania tego miejsca.
Klasztor

Po wyjściu z dolnego kościoła można częściowo zobaczyć klasztor. Turystom udostępniono tylko niektóre renesansowe krużganki i korytarze. Z pierwszego piętra krużganka Sykstusa IV wchodzi się do muzeum, w którym znajduje się kolekcja sztuki sakralnej. To między innymi obrazy, wyroby złotnicze i tekstylne związane z historią bazyliki.

Kościół górny

Z krużganka schodami można przejść do górnego kościoła, który jest znacznie wyższy i jaśniejszy. To całkowite przeciwieństwo ciemnego dolnego kościoła, która ma skłaniać do refleksji i pokuty. Tutaj – w górnym kościele – także w pierwszej chwili w oczy rzucają się wszechobecne freski, a świetliste wnętrza mają zachęcać do modlitwy.

Transept – czyli nawa poprzeczna kościoła – jest ozdobiona XIII-wiecznym freskami autorstwa Cimabue, które przedstawiają m.in. ukrzyżowanie i sceny z apokalipsy. Cimabu jest też autorem fresków przedstawiających czterech Ewangelistów, które znajdują się nad gotyckim ołtarzem głównym.

Górny kościół został uszkodzony w trakcie dramatycznego trzęsienia ziemi w 1997 r. Zginęły wówczas cztery osoby, które przebywały w tym czasie w kościele. Jedną z ofiar był polski zakonnik. Na ziemię runęła wówczas duża część zabytkowych sklepień. Sklepienie odbudowano, jednak nie udało się odtworzyć uszkodzonych fragmentów fresków.
Porada praktyczna: w miesiącach letnich dolny kościół otwarty jest od 6:00 do 19:00, a górny kościół od 8:30 do 19:00. W miesiącach zimowych obydwa kościoły są otwarte o godzinę krócej. Ostatnie wejście na kwadrans przed zamknięciem.
Asyż w jeden dzień – co jeszcze warto zobaczyć?

Na poniższej mapie google zaznaczyłem plan zwiedzania Asyżu w jeden dzień. Mapę możesz dowolnie przesuwać i przybliżać.
Asyż to wąskie uliczki i punkty widokowe

Bazylika świętego Franciszka zdominowała pod względem architektury cały Asyż. Jednak będąc w miasteczku warto – bez żadnego planu – przespacerować się brukowanymi uliczkami. Zaułki, podwórka, a nawet drzwi do kamienic ozdobione są donicami z kolorowymi kwiatami. Miasto jest pełne zieleni, a ponadto na każdym kroku kryją się punkty widokowe, z których można podziwiać krajobraz Umbrii.

Moje ulubione ulice, uliczki i małe skwery w centrum Asyżu to:
- Via Metastasio – przebiega równolegle do zatłoczonej Via San Francesco, ale jest wyżej. Nie ma przy niej tylu barów i sklepów, turystów jest mniej, ale jest za to punkt widokowy, z którego można spojrzeć na równinę położoną na południe od Asyżu.
- Chiesa di Santa Margherita – przed malutkim kościołem świętej Małgorzaty znajduje się ukryty punkt widokowy na Bazylikę.
- Via San Rufino – uliczka łącząca Piazza del Comune z kościołem świętego Rufina. Idź niespiesznie, spoglądając w boczne alejki.

Piazza del Comune

Piazza del Comune to główny plac miasta, czyli polityczne i kulturalne centrum Asyżu. Znajduje się przy nim XIV-wieczny Palazzo dei Priori, który obecnie jest siedzibą władz miasta. Po przeciwnej stronie placu dumnie stoi kościół Santa Maria sopra Minerva, o którym w kolejnym akapicie. Na lewo od kościoła jest jeszcze XIII-wieczny Palazzo del Capitano del Popolo. Na placu rozstawione są restauracyjne i barowe stoliki. Jednak najlepsza restauracja ukryta jest w zabytkowych wnętrzach, nieco wgłębi. To Caveau del Capitano – z krótką kartą i z fenomenalną kuchnią. Ceny – jak na Asyż – przeciętne.
Kościół Santa Maria sopra Minerva w Asyżu

Niech Was nie zmyli fasada! W przeszłości była tu starożytna rzymska świątynia, co jest najlepszym dowodem na to, jak starym miastem jest Asyż. W 1539 r. na rozkaz papieża Pawła III do fasady dawnej rzymskiej świątyni dobudowano kościół. We wnętrz warto zobaczyć XVII-wieczne freski na sklepieniu oraz ołtarz główny z tego samego okresu.
Kościół świętego Rufina w Asyżu

Jest to romański kościół, którego budowę rozpoczęto w 1029 r. W późniejszym okresie przebudowano fasadę katedry, ozdabiając ją trzema rozetami. W kościele znajduje się chrzcielnica, w której został ochrzczony święty Franciszek. Była to wówczas jedyna chrzcielnica w Asyżu.


Pod głównym ołtarzem pochowany jest święty Rufin. Przylegająca do katedry Kaplica Najświętszego Sakramentu w stylu barokowym ozdobiona jest freskami Giorettiego, Carboniego i Ciro Ferrittiego. Na zdjęciach powyżej po lewej stronie znajduje się nawa główna, a na zdjęciu po prawej Kaplica Najświętszego Sakramentu zdobiona XVI-wiecznymi freskami.
Bazylika świętej Klary w Asyżu

Przed wejściem do bazyliki zwróć uwagę jaki piękny widok na panoramę Umbrii roztacza się z XIX-wiecznego Piazza Santa Chiara. Natomiast sama bazylika to gotycka budowla z XIII wieku, która powstała w miejscu kościoła świętego Jerzego, w którym to kościele początkowo pochowano i kanonizowano świętego Franciszka. Prace nad budową bazyliki rozpoczęto już w 1257 r., czyli cztery lata po śmierci świętej Klary. W 1260 r. kościół był prawie ukończony, a ciało Klary pochowane było pod ołtarzem głównym. Z kolei w 1850 r. ciało świętej zostało przeniesione zostało do nowo wybudowanej krypty.

Fasada bazyliki ozdobiona jest pasami z różowego i białego kamienia, wydobywanego na zboczu góry Subasio. Pod względem architektonicznym fasada bazyliki przypomina nieco kościół górny Bazyliki świętego Franciszka.
Do Bazyliki świętej Klary przylegają dwie kaplice: Kaplica Ukrzyżowania (z zabytkowym krucyfiksem z XII wieku, przyniesionym przez świętego Damiana) oraz Kaplica Najświętszego Sakramentu. Na sklepieniu Bazyliki świętej Klary zachowały się oryginalne freski z XIII i XIV wieku.
Kościół świętego Piotra

Opactwo San Pietro w Asyżu – położone na placu o tej samej nazwie – jest rzadziej odwiedzane przez turystów. Kościół leży nieco poza głównym szlakiem, którym każdego dnia spacerują tysiące pielgrzymów. Mimo wszystko warto tu na moment zajrzeć ze względu na benedyktyńskie pochodzenie i duchową atmosferę.
Kościół jest o wiele mniej znany niż dwie słynne bazyliki oraz katedra w Asyżu, ale ma ciekawą historię. Starożytny klasztor benedyktynów został założony tutaj w X wieku, jednak wcześniej znajdowała się w tym miejscu starożytna rzymska nekropolia. Po ponad dwóch wiekach około 1252 roku benedyktyni opuścili klasztor, a na ich miejsce przybyli cystersi, którzy ukończyli budowę opactwa i kościoła. W rzeczywistości kościół został konsekrowany dopiero w 1254 roku przez papieża Innocentego IV.

Kościół ma typową romańsko-umbryjską architekturę. Podobnie jak inne świątynie w mieście, tutaj także zastosowano kamień z Monte Subasio. Wnętrze kościoła wykonane jest surowo wyglądającego kamienia, a masywne filary dzielą go na trzy nawy.
Asyż poza swoimi murami – dwa bardzo ważne miejsca
Po zwiedzaniu historycznego centrum Asyżu koniecznie odwiedź jeszcze dwa wyjątkowe miejsca, które przez część internetowych przewodników są niesłusznie pomijane.
Pustelnia Erem w Carceri

Eremo delle Carceri, czyli pustelnia Carceri to nasze ulubione miejsce w Asyżu, chociaż może nie do końca w Asyżu, ponieważ pustelnia znajduje się 3-4 km za miastem, na zboczu Monte Subasio. Całość ukryta jest w gęstym lesie i sprawia wrażenie miejsca odciętego od świata. Nadaje to dodatkowej aury mistycyzmu. Samochód można zostawić po lewej stronie, zaraz za ostrym zakrętem Via Eremo delle Carceri, tuż za żwirową drogą prowadzącą do pustelni.

Wbrew pozorom – jak widać na naszych zdjęciach zrobionych w czasie wakacji – do pustelni nie przyjeżdżają tłumy turystów.
Pustelnia Carceri to miejsce podarowane przez zakon benedyktynów świętemu Franciszkowi w 1215 r. Wokół rosną wielowiekowe dęby. Słowo carceri może być mylące ponieważ nie oznacza więzienia, ale pochodzi od łacińskiego carcer, co oznacza „odosobnione” i „samotne miejsce”.

Wąskim korytarzem dociera się do groty Franciszka, w której święty medytował. W grocie do dziś zachowało się jego kamienne łoże. Znajduje się tam również krzyż z XV wieku. W pobliżu, nad strumykiem, rośnie dąb nazwany „Drzewem ptaków”. Według przypowieści siadały na nim ptaki, z którymi rozmawiał święty Franciszek. Obecnie znajduje się tam klasztor zbudowany przez świętego Bernardyna w XV wieku.


Porada praktyczna: obecnie pustelnią opiekują się Bracia Mniejsi z Asyżu. Zwiedzanie jest bezpłatne. Godziny otwarcia, godziny mszy oraz dodatkowe informacje można znaleźć na oficjalnej stronie https://www.santuarioeremodellecarceri.org/
Bazylika Matki Bożej Anielskiej

Drugim bardzo ważnym miejscem – będącym kolebką zakonu franciszkańskiego – jest Bazylika Matki Bożej Anielskiej, nazywana też Bazyliką Najświętszej Marii Panny od Aniołów (wł. Basilica di Santa Maria degli Angeli). Znajduje się ona przy Piazza Porziuncola w miejscowości Santa Maria degli Angeli, około 3 km od Asyżu.
Porada praktyczna: jadąc w tę stronę z Asyżu nie zapomnij zatrzymać się na pamiątkowe zdjęcia – mniej więcej w połowie drogi doskonale widać panoramę położonego na wzgórzu Asyżu. To idealny punkt do zdjęć.

Bazylikę zbudowano na polecenie papieża Piusa V w latach 1569-1679 dla ochrony pierwszego miejsca związanego z działalnością świętego Franciszka. Wewnątrz bazyliki znajduje się malutki kościół Porcjunkula (łac. cząsteczka). Święty Franciszek otrzymał ją w darze od benedyktynów i odbudował własnymi rękami z pomocą swoich uczniów. Na podarowanym terenie powstały szałasy pierwszych naśladowców świętego Franciszka. Kościółek stał się po śmierci świętego miejscem jego kultu.


Dziś duża bazylika „chroni” mały kościółek, który jest bezcennym zabytkiem.

Natomiast w 1832 roku w wyniku trzęsienia ziemi konieczna była odbudowa fasady bazyliki według oryginalnego projektu Polettiego. W dodatku w 1932 roku miasto nawiedziło następne znaczne trzęsienie ziemi i konieczny był ponowny remont bazyliki. W konsekwencji tego pod koniec prac remontowych na szczycie fasady umieszczono figurkę Matki Boskiej Anielskiej z pozłacanego brązu, która miała chronić bazylikę.
Asyż i kuchnia Umbrii. Zjedz tam gdzie lokalsi!
Polecę Ci dwa niedrogie miejsca – restaurację bez karty, w której jedzą głównie Włosi i pizzę z truflami w centrum Asyżu – na szybką i tanią przekąskę w trakcie zwiedzania miasta.
Ristorante Gli Eremi

Niech Cię nie zmylą puste stoły za naszymi plecami. Do Ristorante Gli Eremi trafiliśmy tuż przed zamknięciem, zachęceni widokiem około dwudziestu samochodów zaparkowanych przed wejściem. Restauracja znajduje się przy drodze prowadzącej z Asyżu do pustelni Carceri. Dotrzeć można tu raczej tylko samochodem, ponieważ to prawie 2 km od centrum miasteczka.

Restauracja nie ma karty i serwuje kuchnię typową dla Umbrii, czyli truflę, dziczyznę, jagnięcinę i oczywiście makaron! Stosunek ceny do jakości jest bardzo dobry. Można zjeść przy stolikach wewnątrz lokalu lub – tak jak my – w ogrodzie, z którego rozpościera się widok na region. Jeśli wybierzesz ogród, pamiętaj, że obowiązuje w nim samoobsługa. Najpierw się zamawia, płaci, a później – na sygnał dzwonka i wykrzykiwanego z okna imienia – podchodzi do baru po odbiór zamówienia. Średnia opinia tej restauracji w mapach google to 4.5/5.
Ristorante Gli Eremi, Via Eremo delle Carceri 32, Asyż
Pizza al taglio da Andrea

Niedroga i pyszna pizza oraz torta al testo na bieżąco wypiekana jest w niewielkim lokalu niemal naprzeciwko katedry świętgo Rufina. Byliśmy tu dwa razy i zawsze trafialiśmy na bardzo dobrą torta al testo, miłą atmosferę, a razem z nami do lokalu przychodzili miejscowi kupując wypieki, ponieważ to nie tylko pizzeria, ale też piekarnia i bardzo dobre gotowe kanapki.

W Umbrii trzeba spróbować wspomnianej już torta al testo. To nie pizza, to także nie foccacia. Właściwie to coś pomiędzy, co uznać można za lokalne pieczywo. Torta al testo, którą zamówiliśmy miała w środku pancettę, ser i salsę truflową. Jeśli truflowe pesto Ci posmakuje, to w lokalu możesz kupić słoiczek z czarnymi lub białymi truflami lub tańszą pastę truflową (jest bardzo aromatyczna, ale w jej składzie dominują grzyby, a trufli jest mniej). To Umbria, tutaj trufle są na każdym kroku! Opinia w mapach google to 4.4/5.
Da Andrea, Via S. Rufino 26, Asyż
Asyż – położenie

Asyż położony jest 27 km na wschód od Perugii (stolicy prowincji) w Umbrii. Sama Umbria nazywana bywa zielonymi płucami Włoch, co także widać po wzgórzach otaczających Asyż. Do Asyżu najlepiej dojechać bezpłatną drogą eskspresową SS75 z kierunku Perugii, lub tą samą drogą z drugiej strony, od Foglino. W Asyżu znajduje się również dobrze skomunikowana stacja kolejowa, posiadająca bezpośrednie połączenia kolejowe z Rzymem, Florencją oraz miastami regionu Marche.
Ciekawostką jest fakt, że w 2010 roku naukowcy z Europejskiej Agencji Kosmicznej odkryli, iż Asyż w ciągu ostatnich 20 lat obniżył się o około 15 cm. W rzeczywistości naukowcy dokonali tego odkrycia analizując zdjęcia satelitarne. W reakcji na wiadomości o powolnym osiadaniu miasta mieszkańców i turystów od razu uspokoił burmistrz Asyżu, twierdząc iż miastu nic nie grozi
Komunikacja w Asyżu
Umbrię najlepiej zwiedza się samochodem, ale Asyż jest na tyle popularnym celem wyjazdów turystycznych, że komunikację publiczną zorganizowano tutaj bardzo sprawnie.
Asyż komunikacją publiczną
Do Asyżu można przyjechać bezpośrednimi pociągami z Rzymu, Florencji lub również z sąsiedniego regionu Marche. Jeśli do tego doliczymy połączenia z jedną przesiadką, to liczba pociągów prowadzących do miasta świętego Franciszka robi się imponująca jak na tak małą miejscowość. Połączenia kolejowe możesz sprawdzić na oficjalnej stronie włoskich kolei: https://www.trenitalia.com/ – pamiętaj, aby na stronie Trenitalia wpisywać włoską nazwę miasta, czyli Assisi.
Porada praktyczna: stacja kolejowa w Asyżu znajduje się 3 km od centrum miasta. Tak naprawdę leży ona już na terenie miejscowości Santa Maria degli Angeli bardzo blisko Bazyliki Matki Bożej Anielskiej, czyli tej, w której znajduje się malutki kościółek Porcjunkula. Przyjeżdżając do Asyżu pociągiem warto więc przy okazji zajrzeć do bazyliki.
Z dworca kolejowego do centrum Asyżu najlepiej dotrzeć jest Linią C, której autobusy w ciągu dnia kursują średnio co 30 minut. Połączenie obsługiwane jest przez FS Bus Italia, natomiast aktualny rozkład jazdy można sprawdzić na oficjalnej stronie https://www.fsbusitalia.it/
Parkingi w Asyżu

Parkingów w Asyżu jest naprawdę dużo dlatego mimo wielu turystów i pielgrzymów, miasto świetnie przygotowane jest na ich przyjazd:
- Parcheggio Porta Mojano – podziemny parking, który znajduje się w samym centrum więc najczęściej na nim parkujemy. W dodatku schodami ruchomymi z parkingu wyjeżdża się od razu na górę w okolice kościoła świętej Klary. Kosztuje 1,50 euro za godzinę postoju.
- Parcheggio Saba Porta Nuova – ten parking znajduje się odrobinę dalej od centrum, ale także w pobliżu kościoła świętej Klary. Jednak mimo że jest dalej od centrum, również kosztuje 1,50 euro za godzinę.
- Assisi Parcheggio Saba – podziemny parking znajdujący się najbliżej Bazyliki świętego Franciszka. Ceny od 1,50 euro za godzinę.
Miło mi, że dotarłeś lub dotarłaś do końca tego przewodnika. Jeśli artykuł okazał się pomocny, zostaw proszę komentarz u dołu.
- Masz pytania? Napisz komentarz poniżej. Otrzymam powiadomienie i odpowiem Ci zazwyczaj w ciągu jednego dnia. Wróć tu na drugi dzień i sprawdź moją odpowiedź (nie czekaj na mailowe powiadomienie o odpowiedzi).
- Będzie nam miło, jeśli dołączysz do 69 000 osób, które obserwują nasze konto na instagramie.
- Prowadzimy też największy w Polsce włoski profil bloga na Facebooku, który zgromadził 173 000 zaangażowanych obserwatorów.
- Zapraszamy również na największą Facebookową Grupę miłośników Włoch, która liczy ponad 100 000 Członków. Tam porad udzielają także Czytelnicy!


47 komentarzy
Cześć! 😊
Planujemy objazdówkę samochodem z Pizy przez Florencję, Asyż i Perugię do Rzymu (wyjazd 6–11 marca, samochód VW 7-osobowy z wypożyczalni).
Chciałbym/chciałabym zarezerwować noclegi w tych miastach, ale nie mogę znaleźć nigdzie map z zakresami stref ZTL (Zona a Traffico Limitato) dla Perugii i Asyżu, a wiem, że wjazd do ZTL bez zgody może skutkować mandatem.
Zależy mi na mapach/zasięgach tych stref (najlepiej z wyznaczonymi wejściami i kamerami), aby upewnić się, że hotel/firma wynajmująca potwierdzi, czy mogę tam legalnie wjechać, oraz by zaplanować trasę tak, żeby unikać ZTL lub legalnie z nich korzystać, jeśli to konieczne.
Czy ktoś może udostępnić:
mapę ZTL dla Perugii,
mapę ZTL dla Asyżu,
lub wskazówki, gdzie takie mapy znaleźć?
Z góry dzięki! 🚗📍
Dzień dobry,
Po centrum Asyżu generalnie nie jeździ się autem. To kilka głównych uliczek, niemal całkowicie zamkniętych dla ruchu samochodowego. Wokół nich, u dołu – są ogólnodostępne parkingi, które znajdują się poza strefą ZTL. Polecam Parcheggio Porta Mojano w Asyżu, z którego do historycznego centrum wyjeżdżą się schodami ruchomymi. Bliżej w zasadzie nie da się już podjechać.
Natomiast w przewodniku po Perugii polecam dwa hotele z parkingiem, poza strefą ZTL, ale bardzo blisko. Też zawsze w Perugii jesteśmy samochodem i staram się nocować jak najbliżej zabytkowego centrum, ale jednocześnie tak, żeby nie wjechać w strefę.
Miłego dnia,
Łukasz
jestem pod wrażeniem świetny opis profesjonalne i merytoryczne complimenti dla autorów.ps mieszkam we Włoszech 30lat buon lavoro saluti
Dzięki za przydatne informacje, niedlugo tam lecę :)
Witam. Czy na bilecie miejskim „90 minut” dla Asyżu Urbano Assisi zakupionym w aplikacji będę mogła przejechać autobusem między stacją Assisi w Santa Maria degli Angeli a właśnie Asyżem? Czy potrzebuję innego biletu?
Tak, ten bilet powinien kosztować 1,30 euro lub 2,00 euro jeśli jest kupowany u kierowcy.
Miłego dnia,
Łukasz
Dziękuję, Wasze relacje, przewodniki i porady są nam dobrą podstawą w planowaniu naszego wypadu oraz kolejnych ?
Planujemy wyjazd do Asyżu. Mamy lot z Krakowa do Perugii. Czy dobrze rozumiem, że te samoloty lądują na lotnisku airport.umbria.it? Czy taksówkę z tego lotniska trzeba zamawiać czy są dostępne na jakimś postoju? Czy Hotel Lieto Soggiorno** działa? Nie umiem znaleźć go na Bookingu? Korzystaliśmy z Państwa poradnika przy okazji wizyty w Rzymie i bardzo się nam przydał.
Dzień dobry,
Tak, to lotnisko położone jest pomiędzy Perugią, a Asyżem. Proszę sprawdzić w internecie rozkład jazdy autobusu Umbria Airlink, który łączy lotnisko z Asyżem i Perugią. Hotel Lieto Soggiorno z tego co widzę wciąż działa, ale z jakichś przyczyn usunął swoją wizytówkę z bookinga. Nie wiem co tam się wydarzyło, ale na mapach google wciąż ma aktualne recenzje gości. Spróbuję do nich napisać żeby się dowiedzieć.
Miłego dnia,
Łukasz
Bardzo dobrze opisane wszystkie aspekty zwiedzania…
Piotr
mam zamiar zwiedzać Asyż. Mam pytanko. czy do eremu jeździ jakaś komunikacja.Czy bilety w kupować trzeba w autobusie czy tylko w jakimś kiosku. Czy stacja kolejowa nazywa się Asyż czy Santa Maria Angeli
pozdrawiam
Dzień dobry,
Do pustelni Erem w Carceri nie jeździ żaden autobus. Natomiast co do stacji kolejowej to jest to stacja o nazwie Assisi, ale znajduje się w Santa Maria degli Angeli, czyli około 5-6 km od historycznego centrum Asyżu.
Miłego dnia,
Łukasz
Czy podpowie Pan jak dostać się z Asyżu na lotnisko koło godziny 6 (lub z Perugii)? Sprawdziłam i jeżeli dobrze rozumiem, to uber i bolt nie pracuje w tym regionie, a autobus zaczyna jeździć dopiero po 8 :((
Dzień dobry,
Dojazd autobusami na to lotnisko jest kiepsko zorganizowany. Zazwyczaj moi Czytelnicy decydują się na taksówkę, którą umawiają dzień wcześniej. Jeśli szuka Pani opcji budżetowej, to proszę sprawdzić autobus Busitalia Linea E007 – Assisi (czyli Asyż) – Petrignano – Perugia. Na oficjalnej stronie Busitalia znajdzie Pani aktualny rozkład – pobieżnie sprawdziłem, że jest połączenie o 6:35 z przystanku na Piazza Matteotii w Asyżu. Następnie – według rozkładu – o godz. 7:08 autobus jest na przystanku Ospedalicchio skąd pieszo do lotniska jest jeszcze 1,5 km. To 20 minut spacerem, ale niestety wzdłuż ulicy nie ma chodnika dlatego warto jednak rozważyć taksówkę.
Miłego dnia,
Łukasz
Świetnie rozpisany Asyż i dodatkowe atrakcje! Dziękuję bardzo za ten wpis! Już planujemy podróż samochodem, proszę jeszcze o wskazówkę, czy parking Parcheggio Porta Mojano trzeba wcześniej rezerwować? Lepiej tam jechać w sobotę czy w niedzielę? Pozdrawiamy z Bagnacavallo!
Cześć Paulina,
Dziękuję za miłe słowa. Cieszę się, że mój przewodnik Ci się podoba :) Tego parkingu raczej nie można zarezerwować. Po prostu trzeba przyjechać około 9:00 rano, żeby nie było problemu z wolnymi miejscami. Około 10:00 – 11:00 robi się już ciasno. Natomiast jeśli jedziecie z Bagnacavallo na jednodniową wycieczkę, to pewnie i tak przyjedziecie po południu, gdy już część turystów będzie z Asyżu wyjeżdżać. Nie ma to większego znaczenia, czy wybierzesz sobotę czy niedzielę – turyści i pielgrzymki są tam przez cały tydzień.
Miłego dnia,
Łukasz
Wszystkie informacje prawdziwe i potrzebne. My niestety zwiedzaliśmy Włochy w sierpniu. Wyjeżdzaliśmy skoro świt zwiedzanie maksymalnie do 14.00 bo później to była męczarnia. Z chęcią pojedziemy jeszcze raz ale w mniej upalny czas. Wszędzie pięknie ale Orvieto nas zachwyciło.
Dzień dobry Pani Sylwio,
Bardzo dziękuję za miły komentarz :) Życzę wielu kolejnych włoskich podróży!
Serdecznie pozdrawiam,
Łukasz
Dziękuję za cenne wskazówki. Spędziliśmy cudowny, intensywny dzień w Asyżu. Niestety Ristorante Gli Eremi jest na stałe zamknięta. Dziękuję i serdecznie pozdrawiam.
Zastanawiałam się długo nad lotem z Krakowa na lotnisko Perugia. Ale jakoś różne relacje z tego miasta nie zapaliły mnie do spędzenia w nim 4 dni między fajnymi cenami przylotu i wylotu. Jednak Wasze relacje i z Perugi i z Asyżu absolutnie to zmieniły i teraz czekam już na wrześniowy wypad w tamte strony. Dzięki Wam zaplanowałam pobyt w tych dwóch miasteczkach i zakładam, że powinno być to łatwo wykonalne autobusami na trasie LOTNISKO-ASYŻ-PERUGIA-LOTNISKO ?.
Mam tylko pytanie czy faktycznie w okolicach Asyżu nie kursuje ani Uber ani Bolt? Chcemy wybrać się do Erem w Carceri i w jedną stronę chcemy w dwie osoby podjechać, a z powrotem myślimy zejść spacerem ?(wg mapy Google to około 1 godziny marszu i liczymy na widoki). Zastanawiamy się czy to dobry pomysł i będę wdzięczna za ewentualne uwagi. Dziękuję i pozdrawiam?
Hej Justyna,
Bardzo dziękuję za miłe słowa. Niestety nie wydaje mi się, żeby Uber lub Bolt tam jeździł. Nigdy się z nimi nie spotkałem w Umbrii, ani też nie korzystałem z ich usług. Są za to klasyczne taksówki. Ale nawet jeśli tam nie dotrzecie, to Umbria oferuje wystarczająco dużo atrakcji na 4 dni, do których można dotrzeć transportem publicznym. Sprawdź jakie są możliwości połączeń kolejowych (Trenitalia) oraz autobusowych (Busitalia) z Perugii. Jest w czym wybierać – chociażby Spello, czy Gubbio, poza Asyżem i Perugią w trakcie tych 4 dni :)
Miłego dnia,
Łukasz
Niestety polecana restauracja jest zamknięta na stałe :( właśnie sprawdzone, uprzedzam na wszelki wypadek. Natomiast kanapki są i potwierdzam pyszne :)
Pani Marto,
Dziękuję za sygnał. Już mi ktoś o tym wspominał. Wkrótce zaktualizuję nasz artykuł :)
Pozdrawiam,
Łukasz
Dzień Dobry chciałbym zapytać czy do tej pustelni dojdę pieszo z miasta ? lubię spacery dlatego też nie jest to jakimś problemem, bardziej interesuje mnie czy gdzieś nie utknę w lesie albo czy też sama droga jest do przejścia dla pieszych. chciałem również zapytać z uwagi na krótki pobyt. Będę w Perugii od czwartku ok 19 do niedzieli ok 12. takie są loty z Krakowa. Czy oprócz zwiedzania Perugii i Asyżu próbować skrócić czas także a poświęcić cały dzień na Sienne ? ewentualnie może coś bliższego jest wartego uwagi ? dziękuję za pomoc. ja jestem Iberofilem i wyjątkowo lecę do Włoch z uwagi na przerwę naturalną w szkole dziecka :).
Dzień dobry,
Do pustelni z centrum Asyżu jest 4 km. Droga jest łatwa, asfaltowa, ale jeździ tam trochę samochodów i nie ma chodnika (jest tylko pobocze). Praktycznie cały czas idzie się pod górkę. Czwartkowy wieczór spędziłbym w Perugii. W piątek od rana Asyż, a po południu podjechałbym jeszcze do Spello (miasta kwiatów, szczegóły w naszym przewodniku po Umbrii). Pociąg z Asyżu do Spello jedzie 8 minut. Później powrót do Perugii. W sobotę niespiesznie delektowałbym się Perugią, bez Sieny. Tym bardziej, że dojazd do Sieny zajmie jednak trochę czasu.
Pozdrawiam,
Łukasz
Dziękuję serdecznie za cenne wskazówki !
A ja mam jeszcze pytanie czy nadal w tej okolicy nie jeździ ani Uber ani Bolt? Osobiście rozważam by do Erem czymś podjechać i zejść spacerem.
Niestety raczej Uber ani Bolt tam nie jeżdżą :)
Miłego dnia,
Łukasz
Od lat korzystamy z Waszych doświadczeń i podpowiedzi. Zainspirowaliście nas im.in. do spędzenia urlopu w Parghelii, w ostatnie wakacje:-)
Ale po drodze odwiedziliśmy kilka innych miejsc.
Co do restauracji po drodze do pustelni św. Franciszka, to bardzo staraliśmy się ją znaleźć. Jednak w miejscu, gdzie Google maps pokazywało jej lokalizację, była zamknięta droga prywatną.
Żadnego śladu restauracji.
Orientujecie się może, czy jeszcze istnieje?
Cześć Ewa,
Dziękuję za miłe słowa. Cieszę się, że blog się przydał :) Ta restauracja przy drodze prowadzącej do pustelni rzeczywiście od pewnego czasu jest już zamknięta. Muszę zaktualizować artykuł. Ostatnio przygotowywałem zupełnie nowe przewodniki po Spello i Cascata delle Marmore w Umbrii. Na aktualizację przewodnika po Asyżu też niebawem przyjdzie czas.
Miłego dnia!
Łukasz
Perugua skradła moje serce! Też liczę na to, że Raynair będzie kontynuował loty do Perugii.
Czy w Asyżu jest strefa ZTE
CY w Weronie jest strefa ZTE
Tak, zarówno w Asyżu jak i w Weronie jest strefa ZTL (czyli „zona a traffico limitato”). W powyższym przewodniku po Asyżu (oraz oddzielnie w przewodniku po Weronie, który jest na blogu) polecam sprawdzone parkingi, które znajdują się poza strefą ZTL, a jednocześnie bardzo blisko centrum miasta.
Pozdrawiam,
Łukasz
Wybieram sie po latach do Umbrii, będę mieszkała w Perugii .Jak najlepiej Waszym zdaniem dostać sie do Asyżu, prawdopodobnie pociągiem ? ale wolę sprawdzić ” u żródła”. Czy w centru Asyżu obowiązuje pora sjesty, czy można zjeść obiad ok 15-16 tej? Gdzie jeszcze można sprawnie dostać sie komunikacją publiczną w Umbrii, co polecacie.
Pozdrawiam Was serdecznie.
Zazdroszczę tej wizyty w Umbrii. Moglibyśmy tam wracać co chwilę :)
Pociąg z Perugii do Asyżu ma tę wadę, że potem i tak trzeba przesiąść się na autobus komunikacji miejskiej. Stacja kolejowa w Asyżu znajduje się 3 km od centrum w Santa Maria degli Angeli. Dlatego na tak krótkiej trasie wygodniejszy będzie autobus FS Bus Italia https://www.fsbusitalia.it/ który jedzie z centrum Perugii do centrum Asyżu.
Najlepsze restauracje są czynne do około 14:30 i później od 19:00. Oczywiście Asyż jest tak turystycznym miejscem, że część lokali otwarta jest przez cały dzień, więc zawsze coś się znajdzie. Przykładowo opisywana w moim artykule Pizza al taglio da Andrea jest otwarta przez cały dzień, więc to dobra przekąska aby dotrwać do kolacji i dopiero wtedy iść do restauracji :)
Natomiast z innych miejsc w pobliżu proszę rozważyć:
1. Gubbio: https://www.kierunekwlochy.pl/gubbio-wlochy
2. Todi: https://www.kierunekwlochy.pl/todi-umbria-wlochy
Obydwa też autobusami FS Bus Italia :)
Aktulanie kończymy 6 dniowy pobyt w Asyżu i bardzo dziękuję za praktyczne wskazówki z Waszego bloga, zwłaszcza za niezapomniany widok spod kościoła św. Małgorzaty :-) czy pizze spod katedry św. Rufina. Ja jedynie mógłbym dołożyć do rekomendacji treking wokoł Monte Subasio :-) Szanowni Państwo – kawał dobrej roboty. Dziękuję.
Bardzo dziękuję za miłe słowa. My ze względu na małe dzieci jeszcze przez pewien czas nie będziemy ekspertami od trekkingu, chociaż ostatnio staramy się przechodzić z dziećmi dłuższe odcinki we włoskich Dolomitach, co też relacjonujemy na blogu :)
Pozdrawiam,
Łukasz
Dziękuję za artykuł o Asyżu! Byliśmy tam z 10 lat temu, ale już niewiele pamiętam. Dzieci tym bardziej;-)
Jest szansa, że wrócimy tam w lipcu, po drodze do Calabrii. Mam nadzieję zobaczyć pustelnię i zjeść w miejscach przez Was polecanych.
Dzień dobry. Czy był Pan może samochodem w Asyżu?
Tak, oczywiście, wiele razy :) Zazwyczaj w Umbrii jestem samochodem :) Zresztą godzinę drogi od Asyżu przez 10 lat mieszkała moja mama do której bardzo często przyjeżdżałem samochodem z Polski.
Pozdrawiam,
Łukasz
Pizza al taglio da Andrea oferuje naprawdę dobrą pizzę i jeśli dobrze pamiętam- po 2 eur za kawałek.
Mieliśmy dużo szczęścia, bo chociaż lokal jest malutki, udało nam się znaleźć miejsce dla rodziny 5 osobowej. A że dzień był upalny, wyjątkowo przyjemnie jadlo się lunch w klimatyzowanym wnętrzu:-)
już Pani była? ja właśnie wpadłam na ten pomysł:) żeby polecieć do Peugi i odwiedzić Asyż min:)
Dziękuję za rzetelny i pomocny przewodnik tak po Perugii jak i po Asyżu. Wiedza z zakresu historii i historii sztuki przybliżyły mi oba miejsca i umożliwiły swobodne poruszanie się po nich.
Mogę jedynie dodać, że Raynair lata 2 razy w tygodniu bezpośrednie z Krakowa do Perugii do końca października ’23.
Jeszcze raz dziękuję.
Bardzo dziękuję za miłe słowa! Mam jednak nadzieję, że w 2024 także będą loty Ryanair’a z Krakowa do Perugii :)
Pozdrawiam,
Łukasz
Dzień dobry.
Warto zaktualizować informacje, że Ristorante Gli Eremi jest nieczynna od ponad dwóch lat. Informację można znaleźć w Google, ale też na oficjalnej stronie na fb. Wróciliśmy w tym tygodniu z Umbrii. Mieliśmy zamiar zjeść w tej restauracji…
Bardzo dobry wpis. Byłam w Asyżu 3 razy i potwierdzam, że wszystko świetnie opisaliście. Od siebie dodałabym jedynie, że w centrum Asyżu też można wspaniale zjeść. Polecam Le Terrazze di Properzio, wracamy tam za każdym razem od wielu lat.