Południowy Tyrol / Südtirol – najbardziej magiczny zakątek Włoch. Co warto zobaczyć? Praktyczny przewodnik i plan na urlop

56,5 tysięcy

Nasi stali Czytelnicy pamiętają, że Południowy Tyrol to region, który w ostatnim czasie wzbudza nasz największy zachwyt i przywołuje najwięcej pozytywnych emocji. W ciągu pięciu minionych lat, Südtirol odwiedziliśmy dziesięciokrotnie. Zazwyczaj zimą lub latem, a dwukrotnie jesienią. Polakom włoskie Alpy i Dolomity kojarzą się przede wszystkim z wyjazdami na narty i zimowym wypoczynkiem. Tymczasem gdy na dwu i trzytysięcznikach zaczyna topnieć śnieg, region odsłania swoje wakacyjne oblicze. Jest ono co najmniej równie wspaniałe co zimą, chociaż naszym zdaniem letnie oblicze tego regionu jest nawet bardziej spektakularne.

Zimą Południowy Tyrol szczyci się najlepszą we Włoszech infrastrukturą narciarską, torami saneczkowymi, hotelami z gorącymi basenami i bożonarodzeniowymi jarmarkami, które wyglądają jak z bajki. Atmosfera – szczególnie w grudniu i początkiem stycznia – jest niezwykła, a mimo śniegu w Południowym Tyrolu jest aż 300 słonecznych dni w roku.

Jeśli poszukujesz rzetelnych wiadomości z Włoch oraz wakacyjnych inspiracji, porad i darmowych przewodników to zapraszam Cię do obserwowania naszego konta na Instagramie.

Natomiast latem Południowy Tyrol to eleganckie, zadbane, pełne zieleni i kwiatów alpejskie miasta i uzdrowiska, górskie jeziora z plażami, szlaki winne, trasy trekkingowe i odseparowane od samochodów trasy rowerowe, spektakularne punkty widokowe, termy oraz oczywiście kolejki górskie, które wywożą turystów na malownicze szlaki oraz na położone w wysokich górach place zabaw.

Po wielu podróżach do Południowego Tyrolu w jednym miejscu zgromadziliśmy naszą wiedzę, doświadczenie i inspiracje, którymi chcemy się z Wami podzielić. To przewodnik pisany z sercem i autentycznym zachwytem. Opieramy się wyłącznie na naszym doświadczeniu, bez przypadkowych informacji przepisywanych z internetu.

Południowy Tyrol – co znajdziesz w tym przewodniku?

Długo zastanawialiśmy się jak podzielić informacje zawarte w tym przewodniku, aby były przejrzyste dla Czytelników. Najbardziej oczywistym byłby podział na 8 jednostek administracyjnych Południowego Tyrolu (niem. Bezirksgemeinschaften), których nazwy często pokrywają się z nazwami poszczególnych dolin. Jednak mało kto z Czytelników wie gdzie jest Val Pusteria / Pustertal, a gdzie Val Venosta / Vinschgau.

Dlatego przygotowaliśmy autorską mapę Południowego Tyrolu, na której zaznaczyliśmy 9 miast – punktów orientacyjnych. W poniższych akapitach kolejno opisujemy miasteczka, atrakcje, jeziora, punkty widokowe, trasy rowerowe oraz sprawdzone hotele i restauracje wokół tych miast. Jeśli nie masz czasu na czytanie całego przewodnika, to możesz skorzystać z szarego menu u góry i od razu wybrać interesujący Cię fragment.

Co znajdziesz w naszym przewodniku po Południowym Tyrolu?

• Opisy najpiękniejszych dolin, miast i wsi w Południowym Tyrolu;
• Kolejki górskie i trasy trekkingowe – zarówno na lato jak i na zimę, w tym propozycje dla rodzin z małymi dziećmi;
• Najpiękniejsze trasy rowerowe w Dolomitach i w Alpach – odseparowane od ruchu samochodowego;
• Spektakularne punkty widokowe oraz górskie place zabaw;
• Polecane restauracje oraz – znajdujące się przy szlakach – górskie chaty z klasyczną, południowotyrolską kuchnią;
• Polecane noclegi – od nowych apartamentów, po najwyższej klasy hotele z wyżywieniem, saunami i podgrzewanymi, zewnętrznymi basenami, które czynne są także zimą;
• Alpejskie jeziora – zarówno te „instagramowe”, jak i mniej znane;
• Atrakcje dla rodzin z dziećmi: alpaki, tory saneczkowe, szkółki narciarskie, ogrody, baseny termalne i wiele innych;
• Najpiękniejsze na świecie bożonarodzeniowe jarmarki.

Południowy Tyrol jest dumny ze swojej historii

Tutejsza kultura jest tym, co czyni największą różnicę pomiędzy Południowym Tyrolem, a pozostałymi włoskimi regionami i prowincjami autonomicznymi. Jeszcze nieco ponad sto lat temu, do zakończenia I wojny światowej, Tyrol należał w całości do Austrii. Po przegranej przez Austrię wojnie Południowy Tyrol stał się częścią Włoch, a Mussolini nakazał przymusową italianizację społeczeństwa. Zmieniano nazwy miejscowości, nazwy ulic i pomników, wypierano język niemiecki ze szkół, a najbardziej opornym mieszkańcom dano możliwość wyjazdu do Niemiec. Do Bolzano – stolicy prowincji – zaczęto zwozić rdzennych Włochów z innych regionów. To wszystko doprowadziło do szeregu napięć społecznych, protestów, a później także zamachów.

Na przestrzeni dziesięcioleci w dyskusję na temat przynależności Południowego Tyrolu zaangażowani byli Mussolini i Hitler, a później także Organizacja Narodów Zjednoczonych. W końcu jednak po II wojnie światowej region zyskał autonomię, którą w kolejnych dziesięcioleciach jeszcze powiększał. Dziś mieszkańcy mówią o sobie, że są przede wszystkim Tyrolczykami. Mają własny rząd regionalny, a 70% z nich mówi w domach po niemiecku, chociaż po włosku zazwyczaj też z każdym można się tu porozumieć.

Dlatego w regionie – a także w naszym przewodniku – nazwy wszystkich miejscowości podajemy w dwóch językach. Po włosku i po niemiecku. Takie same nazwy widoczne są chociażby na znakach drogowych w Południowym Tyrolu, ale też na stronach internetowych i w folderach reklamowych. Tutejsze dzieci mają do wyboru szkoły włoskie lub niemieckie, a w urzędach obydwa języki traktowanie są na równi.

Dlaczego Południowy Tyrol jest tak wyjątkowy?

Pomieszanie kultur w Południowym Tyrolu ma swoje zalety. Tyrolczycy zachowali swoje „rodowite” cechy, bliskie obywatelom sąsiedniej Austrii, czyli dobrą organizację, porządek, dbałość o detale, punktualność i rzetelność. Tutejsze miasta są zamożne, czyste, ukwiecone i przede wszystkim bezpieczne.

Jednocześnie mieszkańcy regionu czerpią z włoskiej kultury, atmosfery i klimatu. Różnice kulturowe w tym przypadku wzajemnie się uzupełniają. Włoski luz łączy się tu z austriackim porządkiem.

Alpejskie szczyty wokół kontrastują ze znajdującymi się w dolinach i na zboczach winnicami. Do Tyrolu z południa Włoch nadciąga ciepłe, śródziemnomorskie powietrze, co daje idealne warunki do uprawy winorośli. Najwięcej winnic znajdziecie na południe od Bolzano, w dolinie pomiędzy Bolzano, a Merano oraz w rejonie Valle Isarco / Eisacktal, gdzie dominują uprawy białych winorośli. Produkowane tutaj wina należą do światowej czołówki. Wśród win czerwonych nasze ulubione to Lagrein, ale najpopularniejszy jest tańszy Vernatsch. Natomiast z win białych wyróżniają się Gewürztraminer i Riesling. Kolejne popularne szczepy to Pinot Grigio i Pinot Blanc.

To, że każdej zimy w tutejszych górach jest naprawdę dużo śniegu nie jest problemem dla palm rosnących przy jeziorze Caldaro. Wokół tego jeziora znajdują się też sady jabłkowe, ponieważ Południowy Tyrol to ważny producent jabłek. Pomiędzy sadami biegną trasy rowerowe, które prowadzą do winnic oraz do średniowiecznych miasteczek i wsi. Wspominam o tym dlatego, aby podkreślić, że Południowy Tyrol to kierunek na wakacje o każdej porze roku.

Południowy Tyrol jest jedną z najbardziej pożądanych przestrzeni do życia w Europie. To mógłby być banał gdyby nie fakt, że ceny nieruchomości są tu najwyższe we Włoszech. Wiąże się to z poziomem życia, który jest tu wyższy niż w innych regionach kraju.

Co warto zobaczyć w Południowym Tyrolu?

Przejedźmy teraz do tego co najciekawsze, czyli atrakcji, które oferuje region. Dla większej przejrzystości podzieliłem przewodnik na 9 części – w każdej z nich opisuję ciekawe miejsca wokół poszczególnych miast.

1. Bressanone / Brixen i okolice

Bressanone, częściej nazywane Brixen ponieważ 3/4 mieszkańców jest niemieckojęzyczna, to nasze ulubione małe miasteczko w Południowym Tyrolu. Liczy nieco ponad 20 tys. mieszkańców, ale jest niezwykle zadbane i eleganckie – przypomina najpiękniejsze miasta austriackie znajdujące się w Alpach po drugiej stronie granicy. Uliczki historycznego centrum w dużej części zamknięte są dla ruchu samochodowego. Na parterze zabytkowych kamienic znajdują się sklepy z lokalnymi produktami, małe punkty usługowe oraz bary i restauracje. Można poczuć się tutaj jak kilka wieków temu. W Bressanone urodził się himalaista Reinhold Messner, a na wsi na przedmieściach urodziła się babcia papieża Benedykta XVI.

W przeszłości miasto miało istotną pozycję za sprawą znajdującej się tutaj siedziby biskupstwa. Pozostałością po tym okresie jest imponująca katedra znajdująca się przy głównym miejskim placu. W pobliżu katedry znajduje się Pałac Biskupi, w którym od połowy XVIII w. do 1973 r. rezydowali tu książęta – biskupi, potem biskupi diecezji Bressanone. Obecnie 70 sal pałacu służy jako Muzeum Diecezjalne (Diözesanmuseum).

Jeśli pogoda nie będzie dopisywała, aby zwiedzać historyczne centrum, to czas można spędzić w tutejszym, nowoczesnym kompleksie basenowym Aquarena. Są tam baseny kryte i zewnętrze, długa zjeżdżalnia oraz strefa saunarium. My z kompleksu wodnego skorzystaliśmy bezpłatnie w ramach Brixen Card, które otrzymaliśmy gratis do zakwaterowania. Warto na to zwracać uwagę przy wyborze noclegu. Około 1/3 obiektów daje swoim gościom karty turystyczne.

Punkt widokowy Santa Maddalena

Zaledwie 20 minut samochodem z Bressanone / Brixen znajduje się najsłynniejszy i najczęściej fotografowany punkt widokowy w Dolomitach. Mowa o miejscowości Santa Maddalena, do której przyjeżdżają miłośnicy fotografii – nie tylko z Europy, ale z całego świata. Nigdzie indziej w Południowym Tyrolu nie spotkaliśmy tak wielu Japończyków z ogromnymi aparatami i statywami.

Samochód należy zaparkować w centrum miejscowości, a następnie ścieżką w nieco ponad pół godziny idzie się na punkt widokowy, z którego podziwiać można panoramę doliny Val di Funes, z charakterystycznym, niewielkim kościółkiem, a za nim w oddali wyłania się majestatyczny masyw Odle (3025 m n.p.m.). Wokół krajobraz wypełniają idylliczne, uporządkowane pola, na których pasą się krowy i owce.

Kiedy tu przyjechać? Późnym popołudniem. Wtedy słońce pięknie oświetla dolinę. Powyższe zdjęcia zrobiliśmy w październiku około godz. 18:00. Chwilę później dolina jest już w cieniu, a masyw Odle na pomarańczowo podświetlony jest przez zachodzące słońce. Magiczny widok, który na długo pozostaje w pamięci.

Porada praktyczna: Jak tu trafić? Samochód należy zaparkować obok remizy strażackiej na Parkplatz Bergerplatz w Santa Maddalena (4 euro za cały dzień). Następnie należy podążać za brązowymi tabliczkami wyznaczającymi trasę. Idzie się 30-40 minut. Im wyżej tym ładniej. W mapach Google można zaznaczyć „Panorama von Sankt Magdalena” jako punkt docelowy, a z tego miejsca warto podejść jeszcze wyżej do ławeczki pod lasem.

Wioska pasterska Malga Fane / Fane Alm

Kolejnym pięknym miejscem w okolicy Bressanone / Brixen, idealnym na całodniową wycieczkę, jest wioska pasterska Malga Fane / Fane Alm. Mówi się o niej, że to najpiękniejsza alpejska wioska w Południowym Tyrolu. Znajduje się na wysokości 1739 m n.p.m. w głębi doliny Valsertal, w górach Monti di Fundres / Pfunderer Berge.

To historyczne miejsce, położone wysoko w Dolomitach, z chatami, stodołami, małym kościołem i trzema schroniskami alpejskimi. Wokół otoczone jest jeszcze wyższymi, zielonymi szczytami, na które można wybrać się idącym stąd szlakiem. Latem w Malga Fane / Fane Alm pasie się ponad 300 krów, a sama osada kilkukrotnie była scenerią do filmów.

Ze wszystkich trzech schronisk najlepiej wybrać się do Gattererhütte – Fanealm, w którym serwują klasyczną, południowotyrolską kuchnię w najlepszym wydaniu. Średnia ocena tego schroniska w mapach Google to aż 4.7/5 na podstawie ponad 1200 recenzji gości. Zamówiliśmy kaiserschmarrn (czyli omlet cesarski), południowotyrolskie knedle w rosole oraz oddzielnie knedle w trzech odsłonach. Nie jest drogo – za 4 osoby z napojami zapłaciliśmy 60 euro.

Porada praktyczna: samochód zaparkowaliśmy na bezpłatnym parkingu oznaczonym w Google jako „Parcheggio Valles”. Stamtąd szliśmy pod górę 3,3 km pięknym szlakiem „Sentiero del Latte”. Można też wyjechać kolejką do stacji Jochtal (za darmo z kartą Almencard) i stamtąd iść tym samym szlakiem, ale wtedy jest kilometr dalej. Można też samochodem wyjechać niemal pod samą wioskę, ale tej opcji nie polecamy (w sezonie trasa dla samochodów zamykana jest o 9:00 rano), a poza tym droga jest stroma i kręta. Lepiej wybrać trekking, ponieważ widoki są fantastyczne.

---

2. Vipiteno / Sterzing i okolice

Tuż przy granicy z Austrią i jednocześnie przy Autostradzie Brennerskiej (A22), którą wielu turystów wjeżdża do Włoch, leży alpejskie miasteczko Vipiteno / Sterzing. Warto się w nim zatrzymać – chociażby na jedną noc – w drodze na włoskie wakacje. Jednak Vipiteno / Sterzing jest także znakomitą bazą wypadową do zwiedzania Południowego Tyrolu, więc nawet przez cały tydzień nie sposób się tutaj nudzić. Wiem, co piszę, ponieważ miasto odwiedziliśmy dwukrotnie. Pierwszy raz w środku wakacji, gdy tętniło życiem i zachwycało krajobrazami. Natomiast drugi raz wróciliśmy tu dzień przed Świętami Bożego Narodzenia.

Latem Vipiteno / Sterzing to doskonała baza wypadowa na wycieczki rowerowe lub trekking po górach. W miasteczku znajduje się dolna stacja kolejki gondolowej Rosskopf Monte Cavallo. Na turystów czekają trasy trekkingowe, górskie chaty, punkty widokowe i letni tor saneczkowy.

Jednak najbardziej wyjątkowo jest tutaj zimą, kiedy ośrodek narciarski Rosskopf Monte Cavallo staje się mekką dla narciarzy i miłośników saneczkarstwa. Natomiast w centrum Vipiteno / Sterzing od ostatnich dni listopada do 6 stycznia odbywa się bożonarodzeniowy jarmark. Jeden z najpiękniejszych jakie widzieliśmy we włoskich Dolomitach.

Zobacz więcej:

• Sterzing / Vipiteno – alpejskie miasto na pograniczu Włoch i Austrii. 7 powodów dla których warto zatrzymać się tutaj na dłużej

Najdłuższy tor saneczkowy we Włoszech

W ośrodku narciarskim Rosskopf / Monte Cavallo znajduje się najdłuższy tor saneczkowy we Włoszech! Ma aż 10 km długości i w przypadku kiedy aura nie sprzyja, jest sztucznie naśnieżany. Tor jest całkowicie odseparowany od tras narciarskich i trekkingowych, a ponadto miejscami przebiega w tunelach. Początek toru saneczkowego znajduje się bezpośrednio przy górnej stacji Rosskopf na wysokości 1860 m n.p.m. Prowadzi przez naturalny krajobraz leśny, a koniec trasy znajduje się przy dolnej stacji kolejki w Vipiteno / Sterzing. Sanki można wypożyczyć na miejscu.

Jednak największą atrakcją jest zjazd w piątkowe wieczory. Wówczas kolejka linowa jest czynna od 19:00 do 22:00, a sam tor zamykany jest dopiero o północy. Tor jest oświetlony, ale dodatkowo na głowę zakłada się latarkę.

---

3. Brunico / Bruneck i okolice

Brunico / Bruneck to jedno z kilku najpiękniejszych miast Południowego Tyrolu. Za sprawą pobliskiego szczytu i ośrodka narciarskiego Kronplatz, Brunico kojarzy się najczęściej ze sportami zimowymi. My przyjechaliśmy zwiedzić historyczne centrum miasta. Brunico oferuje to, co w południowotyrolskich miastach jest najlepsze. Zamknięte dla samochodów centrum, wybudowane w alpejskim stylu kamienice, restauracyjne ogródki i typowy dla regionu porządek, który rzuca się w oczy. Spacer najlepiej zacząć od reprezentacyjnej Via Centrale / Stadtgasse. Na niektórych kamienicach można podziwiać zabytkowe freski.

Nad miastem góruje zamek Schloss Bruneck, w którym znajduje się Messner Mountain Museum RIPA. Słynny himalaista Reinhold Messner ma tu jedno ze swoich sześciu muzeów. Wewnątrz można zobaczyć wystawę poświęconą życiu w górzystym terenie na całym świecie.

W pobliżu – na wspomnianym wcześniej płaskowyżu Kronplatz – znajduje się Messner Mountain Museum Corones. Budynek znajduje się na wysokości 2275 m n.p.m. i został zaprojektowany przez słynną architektkę Zaha Hadid. Można tam wyjechać kolejką.

W roku 2009 Brunico / Bruneck zostało uznane, za najbardziej pożądane miejsce do zamieszkania we Włoszech.

Speikboden w dolinie Valle Aurina / Ahrntal

Speikboden to kameralny, rodzinny ośrodek narciarski położony w Południowym Tyrolu, w dolinie Valle Aurina / Ahrntal, tuż przy granicy z Austrią. Przy górnej stacji kolejki gondolowej, na wysokości 2000 m n.p.m., pierwsze co rzuca się w oczy, to dzieci, które przyjeżdżają tutaj, aby dopiero uczyć się zjeżdżać na nartach. Jednak stoki są tu zróżnicowane dlatego ten sam ośrodek narciarski wybierają także profesjonaliści, którzy – korzystając z mało uczęszczanych czarnych tras – w spokoju przygotowują się do zawodów. Tutaj każdy znajdzie coś ciekawego dla siebie – nawet ci, którzy na nartach nie jeżdżą.

Dolina Valle Aurina / Ahrntal jest najdalej wysuniętą na północ częścią Południowego Tyrolu. Do doliny prowadzi tylko jedna droga, przy której znajdują się dolne stacje dwóch ośrodków narciarskich. Poza ośrodkiem narciarskim Speikboden 10 km dalej znajduje się ośrodek Klausberg. Można wykupić wspólny skipass na obydwa ośrodki, a ponadto stacje narciarskie łączy jeżdżący co kwadrans skibus.

Zobacz więcej:

• Narty w Speikboden oraz inne zimowe atrakcje doliny Ahrntal dla tych, którzy nie jeżdżą na nartach

Trekking do schroniska Adleralm 1680 m n.p.m.

Jednym z pomysłów na aktywny wypoczynek w dolinie Valle Aurina / Ahrntal (oczywiście poza narciarstwem) jest trekking jedną z tutejszych tras – można iść wysoko w Alpy, do punktów widokowych albo do jednej z górskich restauracji. Zarówno latem, jak i zimą.

Spośród wielu górskich szlaków my wybraliśmy rodzinną i łatwą trasę do górskiej chaty Adleralm, położonej na wysokości 1680 m n.p.m. Rano pojechaliśmy wysoko, na sam „koniec” doliny Ahrntal / Valle Aurina do miejsca, gdzie kończy się droga i znajduje się parking oznaczony w mapach google jako „Parcheggio Casere”.

To punkt wyjścia na szlak pieszy albo punkt, w którym można rozpocząć jazdę na nartach biegowych. Trasy są od siebie oddzielone, więc nikt narciarzom nie wchodzi w drogę.

W dolinie Ahrntal / Valle Aurina jest około 80 trzytysięczników. Mniej więcej do południa szlakiem idzie się więc w cieniu ponieważ słońce schowane jest za potężnym Rötspitze (3495 m n.p.m.) na którym przebiega granica włosko-austriacka.

Lago di Braies / Pragser Wildsee

To najsłynniejsze i najbardziej instagramowe jezioro w Dolomitach. Było słynne jeszcze zanim kręcono tu serial telewizyjny „Un passo dal cielo” z Terencem Hillem. Położone jest na terenie Parco Naturale Fanes – Sennes e Braies na wysokości 1 496 m n.p.m. i otoczone wysokimi górami. Każdego lata przyciąga dziesiątki tysięcy turystów, którzy na własne oczy chcą zobaczyć turkusową, zieloną lub błękitną taflę jeziora, której kolor zmienia się w zależności od pogody i padania promieni słonecznych.

W sezonie letnim nad jezioro Lago di Braies / Pragser Wildsee warto przyjechać z samego rana, ponieważ później parkingi się zapełniają. Latem chętnych jest tak wielu, że wymagana jest wcześniejsza rezerwacja parkingu. Rezerwacje są sprawdzane już na drodze dojazdowej prowadzącej do jeziora.

Wokół jeziora biegnie szlak spacerowy o długości 3,5 km. Na miejscu można wypożyczyć łódkę, są też bary i restauracje oraz hotel.

---

4. San Candido / Innichen i okolice

Miasteczko Innichen / San Candido położone jest w przełęczy Dobbiaco zaledwie 10 kilometrów od granicy z Austrią. Miejscowość liczy nieco ponad 3 tys. mieszkańców, ale dzięki turystom latem i zimą zabytkowe centrum tętni życiem. Na niewielkiej starówce znajdują się eleganckie kamienice, hotele, pensjonaty, bary oraz sklepy z lokalnymi produktami. Wszystko ozdobione kwiatami i małą architekturą.

Najważniejszym zabytkiem jest Kolegiata zbudowana w 1043 r. z potężną dzwonnicą. Wewnątrz znajduje się wiele dzieł sztuki, a świątynia uznawana jest za najważniejszy zabytek epoki romańskiej w Południowy Tyrolu.

Innichen / San Candido to jednak przede wszystkim świetna baza wypadowa na aktywne wakacje w Dolomitach. Znajduje się tu kilka wypożyczalni sprzętu sportowego i rowerów, jest stacja kolejowa (średnio co godzinę odjeżdżają pociągi w kierunku Brunico, a także w przeciwną stronę – do Austrii, z czego chętnie korzystają rowerzyści). Nad miastem dominuje góra Haunold / Baranci – latem jest tam mnóstwo atrakcji dla dzieci i miłośników górskich wędrówek. Zimą to stok narciarski, który wieczorami jest oświetlony.

Wyciąg na Monte Baranci / Haunold

Góra Monte Baranci / Haunold swój szczyt ma na wysokości 2 966 m n.p.m. Jest to część ośrodka narciarskiego Tre Cime / Drei Zinnen Dolomites. Z centrum Innichen / San Candido wyciągiem krzesełkowym wyjeżdża się na około 1500 m n.p.m. Wyżej można iść jednym z górskich szlaków, ale my – z uwagi na małe dzieci – korzystaliśmy z atrakcji jakie znajdują się wokół górnej stacji kolejki. A jest tam między innymi plac zabaw z trampolinami, wioska gnomów (nazywana też wioską krasnoludków), tor tubingowy (zjeżdża się na oponie) i dwa oczka wodne, które powstały poprzez odcisk stóp wielkiego olbrzyma Gigante Baranci. Legenda głosi, że olbrzym pomógł mieszkańcom San Candido / Innichen w budowie katedry. W zamian mieszkańcy codziennie dostarczali olbrzymowi beczkę wina, grillowaną cielęcinę i ziemniaki. Olbrzym mieszka teraz na Monte Baranci i uwielbia odwiedziny dzieci ? Wszędzie wokół jest wspaniały teren rekreacyjny – z drewnianymi leżakami, zwierzętami, zjeżdżalniami i atrakcjami dla maluchów.

Jednak najlepsze zostaje na koniec. Z górnej stacji Haunold / Monte Baranci można zjechać albo wyciągiem albo po torze saneczkowym Funbob. To pierwszy i najdłuższy tego typu tor w Południowym Tyrolu. To wielka frajda i z mojej luźnej obserwacji wynikało, że 90% osób z góry zjeżdża właśnie Funbob’em. Prędkość zjazdu wynosi do 10 m/s, a nachylenia od 5 do 40%. Asia z Milanem tak hamowała, że z tyłu stworzył się korek (mimo, że saneczki są wypuszczane z odpowiednim odstępem). My z Natanem mieliśmy już doświadczenie z podobnego toru Alpin Bob na Merano 2000 więc mknęliśmy bardzo szybko.

Rifugio Gigante Baranci i Wioska Gnomów

Rifugio Gigante Baranci to górska chata serwująca lokalną kuchnię, znajdująca się przy górnej stacji kolejki. Z restauracyjnego tarasu rozpościera się widok na skalisty szczyt góry Monte Baranci / Haunold. Warto spróbować tutejszego specjału. Drink o nazwie Baranci przygotowywany jest na bazie likieru marakuja i prosecco.

Tuż obok schroniska znajduje się Wioska Gnomów. Wstęp do atrakcji jest darmowy. Znajdziecie tam drewniane domki zawieszone na drzewach, w których dzieci mogą się ukryć. Domki są połączone ścieżkami i wiszącymi mostami. Obok jest strefa relaksu – można się poopalać, a później zamoczyć stopy w sadzawce, która jest odciskiem nóg olbrzyma Gigante Baranci.

Trasa rowerowa z San Candido / Innichen nad Lago di Dobbiaco / Toblacher See

Nieco ponad 7 km od San Candido znajduje się jezioro Lago di Dobbiaco. Obydwa miejsca łączy odseparowana od ruchu samochodowego ścieżka rowerowa. Droga dla rowerów jest asfaltowa, nie ma stromych podjazdów i jest odpowiednia nawet dla rodzin z małymi dziećmi. Dlatego pół dnia przeznaczyliśmy na wycieczkę rowerową. Nie trzeba mieć własnych rowerów. W mieście jest wiele wypożyczalni, a ta najpopularniejsza to punkt Papin Sport. Nie przesadzam, ale rano byliśmy świadkami jak z wypożyczalni wyjechało ponad stu rowerzystów, a większość rowerów i tak jeszcze była dostępna. Do jednego z rowerów pożyczyliśmy przyczepkę dla dzieci.

5 minut spacerem od wypożyczalni Papin Sport jest duży, bezpłatny parking, gdzie możesz zostawić samochód. Parking jest obok remizy strażackiej i bazy karetek pogotowia (łatwo go znaleźć).

Jednak to nie ścieżka nad Lago di Dobbiaco jest najpopularniejszą. Z San Candido można pojechać drogą rowerową aż do austriackiego miasta Lienz. To 42 km, ale zjeżdża się z wysokości około 1180 m n.p.m. do 678 m n.p.m. W drugą stronę można wrócić pociągiem wraz z rowerem albo rower oddać w punkcie Papin Sport przy stacji kolejowej w Lienz.

Porada praktyczna: my skorzystaliśmy z wypożyczalni Papin Sport przy Via Freising 9 w San Candido / Innichen. Wybór rowerów był duży, a niedaleko jest parking. Drugi punkt znajdziecie przy stacji kolejowej. Rower miejski lub górski na cały dzień kosztuje 18 euro, a e-bike 42 euro. Przyczepka dla dzieci 13 euro. Są też przyczepki dla psów – w cenie 11 euro.

Lago di Dobbiaco / Toblacher See

Celem naszej wyprawy rowerowej było alpejskie jezioro Lago di Dobbiaco / Toblacher See, położone na wysokości 1259 m n.p.m. Woda w jeziorze jest zimna – niespecjalnie nadaje się do kąpieli. Jednak wokół jeziora biegnie 4,5 km ścieżka przyrodnicza z 11 stacjami, które dostarczają informacji na temat roślinności, dzikiej przyrody i geomorfologii tego obszaru. Wokół jest sporo terenów rekreacyjnych, a znad jeziora można podziwiać górskie szczyty doliny Val di Landro / Höhlenstein. Tuż obok jest kemping.

Nad jeziorem znajduje się restauracja Seeschupfe, w której zatrzymaliśmy się na obiad. Opinie w mapach google dotyczące tej restauracji nie były zachęcające, ale taras pełen gości sugerował, że chyba jednak zjemy tutaj coś dobrego. Zamówiliśmy klasyczne dania południowotyrolskiej kuchni i one rzeczywiście były bardzo dobre. Natomiast negatywne opinie w internecie dotyczą głównie pizzy (której nie zamawialiśmy) i dość wygórowanych cen (co jest kwestią dyskusyjną). Zazwyczaj w restauracjach z pięknym widokiem ceny są nieco wyższe.

Tre Cime di Lavaredo / 3 Zinnen Dolomites (2 999 m n.p.m.)

Trzy Szczyty, czyli Tre Cime di Lavaredo / 3 Zinnen Dolomites są wizytówką Dolomitów. To podobno najsłynniejszy górski szlak we Włoszech. Nic dziwnego, ponieważ poza spektakularnymi widokami Tre Cime di Lavaredo / 3 Zinnen Dolomites przyciągają tym, że szlak jest stosunkowo łatwy.

Trasa nie ma zbyt wielu przewyższeń i prowadzi wokół słynnych Trzech Szczytów – najwyższy z nich ma wysokość 2 999 m n.p.m. Na przejście trzeba liczyć przynajmniej 3-4 godziny, chociaż zazwyczaj, jeśli robi się zdjęcia i postoje, jest to od 6 do 8 godzin. Od szlaku odbiegają jeszcze boczne ścieżki do punktów widokowych, górskich jeziorek, a po drodze są też schroniska, w których nie sposób się nie zatrzymać. Dlatego na tę atrakcję zaplanuj cały dzień, przyjeżdżając wcześnie rano, gdy są jeszcze wolne miejsca na parkingu.

Porada praktyczna: jak dojechać na Tre Cime di Lavaredo / 3 Zinnen Dolomites? Turyści zazwyczaj dojeżdżają do schroniska Rifugio Auronzo, a stamtąd kierują się w prawo szlakiem wokół szczytów. Do schroniska można dojechać autobusem linii 444 z dworca w Dobbiaco / Toblach albo samochodem. Autobus po drodze zatrzymuje się m.in. w Landro i w Misurinie. My z uwagi na niepewną pogodę wybraliśmy wjazd samochodem. Opłata za wjazd wynosi 30 euro (za cały samochód, niezależnie od liczby pasażerów). Przy Rifugio Auronzo są bardzo duże parkingi.

Kolejka na Monte Elmo / Helm i park atrakcji Olperla

Z Sesto / Sexten nowoczesną kolejką gondolową Helmjet można wyjechać na górę Monte Elmo. Kolejka funkcjonuje tutaj od ponad 40 lat, ale w 2020 r. ogromnym nakładem finansowym została całkowicie przebudowana. Na górę wjeżdża się teraz nowymi, panoramicznymi wagonikami. Przy dolnej stacji jest duży, bezpłatny parking.

Wysokość Monte Elmo to 2434 m n.p.m., ale górna stacja kolejki znajduje się na 2050 m. Gondola jest częścią ośrodka 3 Zinnen Dolomity. Zimą to popularna góra narciarska – są tu także inne wyciągi, a w bliskiej przyszłości cały kompleks połączy się z trasami po austriackiej stronie.

Na górę Monte Elmo / Helm wyjechaliśmy w jedynym, deszczowym dniu naszego pobytu w Dolomitach dlatego zdjęcia nie oddają uroku tego miejsca. Przy górnej stacji kolejki znajduje się park atrakcji Olperla (wstęp wolny). Prowadzi przez niego 1,5 km ścieżka, wokół której jest 10 przystanków z atrakcjami. To między innymi zwierzęta, górskie domki, wieża widokowa i drewniane przeszkody do pokonania przez dzieci.

Góra Monte Elmo / Helm to popularny punkt widokowy do podziwiania wschodów i zachodów słońca na tle Dolomitów Sexteńskich. To także punkt początkowy do górskich szlaków.

Sesto / Sexten – idylliczna wieś jak z bajki

Sesto / Sexten otoczone jest przez górski łańcuch Dolomitów Sexteńskich, nazywany „słonecznym zegarem Sexten”, ponieważ o każdej pełnej godzinie słońce znajduje się nad innym szczytem. Miasteczko liczy dwa tysiące mieszkańców i niemal wszyscy w swoich domach używają języka niemieckiego.

Miejscowość latem przyciąga miłośników turystyki pieszej i rowerowej oraz alpinistów. Najpopularniejszy cel wędrówek to Tre Cime di Lavaredo i Monte Elmo. Są tu zarówno łatwe, rodzinne szlaki wokół samego miasteczka jak i trasy dla profesjonalistów, gdzie można wyjść na wysokość 2800 m n.p.m. i przez kilka dni wędrować od schroniska do schroniska. Natomiast zimą to raj dla narciarzy – niektóre pensjonaty i hotele znajdują się tuż obok wyciągów.

Niestety nasze zdjęcia z Sesto / Sexten nie są zbyt udane, ponieważ kilka minut po naszym przyjeździe nadeszła silna burza. Poza tym wieża kościoła i część fasady – jak widać – była w trakcie remontu.

---

5. Bolzano / Bozen i okolice

Stolicą autonomicznej prowincji Południowego Tyrolu jest Bolzano. To miasto, w którym moglibyśmy zamieszkać. Nie jest prowincjonalne, ale też nie jest zbyt duże i świetnie zwiedza się go pieszo. Ma przepiękną architekturę. Ktoś mógłby powiedzieć, że takie stwierdzenie to banał, ponieważ tak można napisać o wielu włoskich miastach. To prawda, ale tu jest coś więcej. Zadbane kamienice, trzy europejskiej klasy muzea, tętniące życiem, brukowane place, uliczne stragany, mnóstwo parków, drzew i zadbanej zieleni, przepływająca przez miasto rzeka Adyga z terenami rekreacyjnymi, fontanny, pomniki, Uniwersytet, a to wszystko w otoczeniu wysokich Dolomitów.

Punktem obowiązkowym w Bolzano jest Muzeum Archeologiczne Południowego Tyrolu. W specjalnej kapsule umieszczonej w muzeum znajduje się ciało „człowieka z lodu” – Ötzi’iego, który żył 3300 lat p.n.e. Odnaleziono go w lodowcu, w 1991 r. na pograniczu austriacko-włoskim.

W pobliżu muzeum znajduje się Piazza delle Erbe. Jeden z dwóch najpiękniejszych placów miasta, na którym codziennie (za wyjątkiem sobotniego popołudnia, niedzieli i innych świąt) odbywa się targ warzyw, owoców i lokalnych produktów. Natomiast reprezentacyjnym placem miasta jest Piazza Walther, przy którym stoi gotycko-renesansowa katedra. Dzięki 65-metrowej dzwonnicy świątynię dobrze widać już z daleka. W centrum Bolzano warto jeszcze odwiedzić Stiftung Museion – muzeum sztuki współczesnej. Można też wyjechać kolejką Rittner / Renon z Bolzano do Soprabolzano / Oberbozen. Na szczycie warto wybrać się na jedną ze ścieżek, aby zobaczyć najwyższe i najpiękniej ukształtowane piramidy ziemne w Europie.

Jezioro Lago di Caldaro / Kalterer See jako alternatywa dla morza

Niespełna 20 km na południe od Bolzano położone jest Lago di Caldaro / Kalterer See – najcieplejsze jezioro kąpielowe w Alpach. Temperatura wody w jeziorze latem dochodzi do 28 stopni. Sprawdziliśmy! W trakcie naszego lipcowego pobytu dzieci nie chciały wychodzić z wody. Jezioro poza ładnymi, trawiastymi plażami wokół, oferuje też inne atrakcje. Można wypożyczyć rowerek wodny, pływać na desce sup albo przespacerować się ścieżką wokół jeziora, która biegnie pomiędzy winnicami, a sadami jabłkowymi. Wokół są także trasy rowerowe – niemal w całości odseparowane od ruchu samochodowego.

Przed przyjazdem nad jezioro warto wiedzieć, że nie ma tutaj plaż darmowych, ale ceny wstępu na plaże są o wiele niższe niż na płatnych plażach nad morzem. Goście poszczególnych hoteli znajdujących się przy jeziorze wstęp na plażę mają zazwyczaj w cenie pobytu. Jednak przy jeziorze jest duży parking i przyjeżdżają tu także turyści na jeden dzień – szczególnie w weekendy. Nie ma tu plaż piaszczystych czy żwirowych. Wszystkie plaże to elegancko przystrzyżone trawniki z zadbaną zielenią, pomostami i pełną infrastrukturą. Przy jeziorze rosną palmy, które dodają mu śródziemnomorskiego charakteru.

Obereggen w dolinie Val d’Ega / Eggental

Dolina Val d’Ega / Eggental położona jest zaledwie kilka kilometrów na południowy-wschód od Bolzano. Dwa najważniejsze ośrodki narciarskie w dolinie to Obereggen i Carezza, które wspólnie oferują prawie 100 km tras narciarskich. Zimowe ferie spędzaliśmy w pierwszym z nich. Ośrodek narciarski Ski Center Obereggen Latemar przyciąga przede wszystkim średnio zaawansowanych i profesjonalnych narciarzy, ale także rodziny z małymi dziećmi znajdą tu sporo atrakcji dla siebie. Jest tu 18 wyciągów, dwa tory saneczkowe, 3 strefy dla dzieci i snowpark. O naśnieżenie stoków dba 200 armatek śnieżnych. Nad terenami narciarskimi góruje formacja skalna Latemar (2842 m n.p.m.). Zimą rozgrywane są tu zawody Pucharu Świata w narciarstwie alpejskim – w przeszłości na trasie numer 2 (na zdjęciu powyżej), a ostatnio na trasie numer 5.

Jeśli jednak nie jeździsz na nartach albo podróżujesz z małymi dziećmi, to możesz skorzystać z dwóch torów saneczkowych. Krótszy tor saneczkowy „Absam” – ma 750 m długości. Zjazd jest stromy i tutaj można rozwinąć naprawdę dużą prędkość. Po drodze są trzy ostre zakręty. Tor kończy się zaraz obok stacji gondoli Laner, którą od razu można wrócić na górę.

Natomiast drugi tor saneczkowy „Obereggen” jest dłuższy ponieważ ma aż 2,5 km. Najpierw rozpoczyna się od przejazdu przez tunel, a później biegnie przez las. Momentami zakręty są ostre, ale sam zjazd jest łagodny. Różnica wysokości wynosi 280 metrów. Z powrotem na górę znów można wrócić gondolą Ochsenweide.

Zobacz więcej:

• Obereggen i Val d’Ega – narty, sanki, rodzinny hotel przy stoku i dużo zimowych atrakcji w Dolomitach!

Jezioro Carezza / Karersee i najpiękniejszych bożonarodzeniowy jarmark

Wizytówką doliny Val d’Ega / Eggental jest alpejskie jezioro Carezza / Karersee, położone na wysokości 1520 m n.p.m. Jezioro otoczone jest majestatycznymi szczytami Dolomitów, które odbijają się w jego tafli. Słonecznym latem woda w jeziorze mieni się na szmaragdowy kolor. Jezioro zasilane jest przez podziemne źródła z gór Latemar dlatego wielkość i głębokość jeziora może zmieniać się sezonowo i w zależności od pogody.

Zimą nad zamarzniętym jeziorem odbywa się prawdopodobnie najpiękniejszy jarmark bożonarodzeniowy w Dolomitach. Nastrojowe świecie oświetlają ścieżkę wokół jeziora. Można spacerować pomiędzy straganami, robiąc krótkie przerwy na rozgrzewający Glühwein i na podawany tutaj południowotyrolski gulasz. Z kolejnych punktów – wzdłuż których biegnie ścieżka – unosi się zapach gorących, lokalnych przysmaków. Atmosfera jest wówczas magiczna, a bożonarodzeniowy jarmark nad jeziorem Carezza / Karersee przyciąga tłumy.

---

6. Merano / Meran i okolice

Merano to uzdrowisko o bogatych tradycjach, dumnej historii i przepięknej architekturze. Mnóstwo tu kolorowych kwiatów, ogrodów, promenad spacerowych i zabytków. W samym centrum nad rzeką Passer znajduje elegancki deptak (wł. Passeggiata Lungo Passiro), trawiasto-kamienista plaża, a tuż obok nowoczesne termy. Historyczne centrum w dużej części zamknięte jest dla ruchu samochodowego. Przy wąskich uliczkach stoją kamienice wybudowane w stylu alpejskim. Na ich parterze znajdują się sklepy, restauracje, punkty usługowe, a miasteczko tętni życiem. Dwa najważniejsze zabytki miasta to XIX-wieczny dom zdrojowy Kurhaus oraz katedra św. Mikołaja.

Jednak największe atrakcje czekają w górach wokół Merano. To między innymi kolejki górskie (w tym przede wszystkim płaskowyż Merano 2000), trasy trekkingowe, punkty widokowe, wodospad i słynne ogrody Trauttmansdorff, znane też jako ogrody cesarzowej Sissi.

Ponadto w Merano jest aż sześć promenad spacerowych. Jedna z nich to Promenada Tappeiner, z której podziwiać można panoramiczny widok na miasto i góry. Spacerując promenadą widać też winnice, ogrody kwiatowe, magnolie, cyprysy, palmy oraz setki różnych roślin. Dr Franz Tappeiner, którego imieniem nazwano promenadę, był austriackim lekarzem i antropologiem. Później został głównym lekarzem uzdrowiska Merano.

Zamek i ogrody Trauttmansdorff

Jedną z największych atrakcji Merano są ogrody przy zamku Trauttmansdorff. Ogrody zajmują dwanaście hektarów, a różnica wysokości wynosi 100 m. To prawdopodobnie najpiękniejszy ogród botaniczny we Włoszech oferujący zapierające dech w piersiach widoki. Nie ma w tych słowach przesady. Tysiące roślin z całego Świata są prawdziwym rajem dla badaczy przyrody. My raczej skupialiśmy się na ogólnym wrażeniu. Spacerowaliśmy poszczególnymi alejkami przez ponad 3 godziny, a i tak nie odwiedziliśmy wszystkich części ogrodu.

Kupując bilet otrzymuje się mapkę, w której poszczególne atrakcje ogrodów są ponumerowane, co ułatwia zwiedzanie. Jest tu malowniczy staw z kolorowymi rybami, a przy nim bar, strefy tematyczne, papugi, a nawet plaża. Ścieżki są dobrze oznakowane i – co dla nas było nas ważne – są znaki informujące czy da się wyjechać wózkiem, czy napotkamy schody. Pośrodku ogrodu króluje zamek Trauttmansdorff. Mieszkała w nim niegdyś słynna cesarzowa Sissi podczas swojej kuracji zdrowotnej w Merano. Teraz mieści się tam Muzeum Turystyki.

Merano 2000 – zarówno latem, jak i zimą

Na Merano 2000 mieliśmy okazję wyjechać zarówno latem, jak i zimą. Ten płaskowyż nazywany jest „słonecznym tarasem Merano”. W miesiącach letnich to położony w górach, tętniący życiem plac zabaw, mini zoo oraz punkt wyjściowy do tras trekkingowych i górskich tras rowerowych. Jedną z ciekawszych atrakcji jest Alpin Bob (na zdjęciu u dołu po lewej). To tor saneczkowy o długości ponad kilometra. Zjeżdża się po specjalnym torze pełnym przechyleń i ostrych zakrętów. Znaki ustawione przy torze podpowiadają kiedy mocniej hamować. Małe dzieci mogą zjeżdżać wspólnie z rodzicami.

Natomiast zimą Merano 2000 to fantastyczny ośrodek narciarski. Jest tu 40 km tras narciarskich, 3 km to saneczkowy, snowpark oraz 15 górskich chat. Przy górnej stacji Piffing znajduje się Kids Park. Są tam dwa stoki z przeszkodami i wyciągi taśmowe. Mniejszy raczej dla przedszkolaków i większy, gdzie zjeżdżał Natan, ale też sporo dorosłych, którzy się uczyli. Jest tu także szkółka narciarska Skischool Merano 2000 – można się zapisywać na szkolenia w grupie rówieśników lub indywidualne.

---

7. Dolina Val Sarentino / Sarntal

Val Sarentino / Sarntal to mało znana wśród zagranicznych turystów dolina, w której chętnie wypoczywają mieszkańcy Bolzano – stolicy Południowego Tyrolu. Ceny noclegów, skipasów, czy nauki w szkołach narciarskich są tu sporo niższe niż w najpopularniejszych ośrodkach narciarskich w Dolomitach. Poza tym jest znacznie spokojniej.

Zimą serce Val Sarentino / Sarntal bije wokół ośrodka narciarskiego Reinswald. Oferuje on nie tylko trasy dla narciarzy, ale także 4,5 km tor saneczkowy. Wystarczy wyjechać kolejką gondolową na górną stację (2130 m n.p.m.) i skręcić w prawo, gdzie zaraz za restauracją zaczyna się tor saneczkowy. To świetna atrakcja dla całej rodziny, w tym dla małych dzieci. Ponadto przy górnej stacji kolejki gondolowej znajdują się całoroczne szlaki trekkingowe. My wybraliśmy się do słynącego z dobrej kuchni górskiego schroniska Getrumalm (2100 m n.p.m.). Inną atrakcją dla rodzin z dziećmi w Val Sarentino / Sarntal może być relaksująca wycieczka z alpakami albo spacer wokół malowniczego jeziora Lago di Valdurna. Szczegółowo o tych atrakcji napisaliśmy w oddzielnym artykule na blogu.

Zobacz więcej:

• Val Sarentino / Sarntal – to tutaj na narty, sanki i zimowe spacery najchętniej przyjeżdżają Włosi z Bolzano!

Malownicza przełęcz Passo di Pennes / Penser Joch

Penser Joch / Passo di Pennes to górska przełęcz, położona w Południowym Tyrolu. Jej szczyt znajduje się na wysokości 2211 m n.p.m. i można tam dojechać samochodem, motocyklem lub rowerem. Jeśli planujesz podróż do Włoch przez Przełęcz Brenner, to wkrótce po przekroczeniu austriacko-włoskiej granicy, zjedź z autostrady A22 w miasteczku Vipiteno / Sterzing. Ta spektakularna trasa wymaga od kierowcy nieco doświadczenia i koncentracji, ponieważ łatwiej wyjechać na górę, niż później zjechać w dół. Widoki z parkingu na górze wynagradzają jednak wszelkie niedogodności.

Droga przez Penser Joch / Passo di Pennes łączy dwie alpejskie doliny. Z północnej strony, z doliny Wipptal, można w ten sposób dojechać do doliny Val Sarentino / Sarntal.

Jeśli jedziesz samochodem nad jezioro Garda, to przejazd przez Penser Joch / Passo di Pennes jest po drodze! Możesz zjechać z autostrady w Vipiteno / Sterzing, przejechać krajobrazową drogą przez przełęcz, a następnie wrócić na autostradę w Bolzano.

Zobacz więcej:

• Penser Joch / Passo di Pennes – malownicza droga przez Alpy na wysokości 2211 m n.p.m.

Reinswald w dolinie Val Sarentino / Sarntal

Z dolnej stacji ośrodka Reinswald kolejką gondolową wyjeżdża się do stacji Pichlberg, na wysokości 2130 m n.p.m. Stamtąd zjeżdżając na Pfnatsch można wyjechać kolejnymi wyciągami jeszcze wyżej, nawet na 2460 m n.p.m. Dominują tu szlaki o średnim stopniu trudności.

Natomiast początkujący narciarze mogą korzystać w wyciągu orczykowego, który znajduje się przy dolnej stacji Reinswald. Obok jest duży i łagodny stok do nauki (na zdjęciu powyżej).

Dwóch rzeczy można być tu pewnym. Nie ma kolejek do wyciągów i przepełnionych tras zjazdowych. O ile w weekend na stok zjechali się mieszkańcy pobliskiego Bolzano, to w tygodniu na stoku do nauki było z nami maksymalnie kilkanaście osób. To najbardziej spokojny ośrodek narciarski w Południowym Tyrolu, w jakim byliśmy do tej pory.

Przy dolnej stacji ośrodka narciarskiego Reinswald znajduje się szkółka narciarska Skischule Sarntal. Z odpowiednim wyprzedzeniem można się tu umówić na lekcje indywidualne lub szkolenie narciarskie w grupie dla początkujących (zarówno dzieci jak i oddzielnie – dorośli). Szkolenie zaplanowane jest od poniedziałku do piątku, codziennie przez 2,5 godziny. To świetne rozwiązanie jeśli przez cały tydzień poranki masz zamiar spędzić na stoku.

---

8. Castelrotto / Kastelruth i okolice

Malownicze Castelrotto / Kastelruth to główna miejscowość przy terenie narciarskim Alpe di Siusi / Seiser Alm. Jest to jedno z najbardziej urokliwych i zadbanych miasteczek w Południowym Tyrolu – wpisane na zaszczytną listę „Borghi più belli d’Italia”, prowadzoną przez stowarzyszenie zrzeszające najpiękniejsze wsie i małe miasteczka we Włoszech.

Miasto otoczone jest szczytami Dolomitów, ale wokół są też łąki, lasy, punkty widokowe i trasy trekkingowe co sprawia, że to nie tylko kurort narciarski, ale całoroczna miejscowość wypoczynkowa. Nad zabytkowym centrum Castelrotto / Kastelruth góruje widoczna z daleka dzwonnica kościoła, na którą można wyjść po 325 schodach. Miasteczko słynie z luksusowych hoteli dla najbardziej wymagających turystów.

Natomiast zimą Castelrotto / Kastelruth to tętniący życiem kurort narciarski. Skibusem lub samochodem można dojechać do położonej tuż obok dolnej stacji kolejki gondolowej na płaskowyż Alpe di Siusi / Seiser Alm. To jeden z najpopularniejszych terenów narciarskich we Włoszech.

W grudniu w Castelrotto / Kastelruth odbywa się niewielki bożonarodzeniowy jarmark. Na głównym miejskim placu, w towarzystwie mieszkańców i turystów, można wypić rozgrzewający Glühwein i posłuchać kolęd śpiewanych na żywo przez tutejszy chór (na zdjęciach powyżej).

Alpe di Siusi / Seiser Alm

Płaskowyż Alpe di Siusi / Seiser Alm rozciąga się na wysokości od 1650 m.n.p. do 2350 m.n.p.m. i nazywany jest największym wysokogórskim pastwiskiem Europy. Jest tu aż 365 górskich chat, schronisk i gospodarstw. Sielskie widoki, krowy szczęśliwie pasące się na tle Dolomitów i trasy widokowe czekają tu na turystów latem. Zimą – zazwyczaj od pierwszych dni grudnia – płaskowyż ma do zaoferowania ponad 63 km tras narciarskich, z czego niemal wszystkie to trasy o łatwym i średnim stopniu trudności. Dlatego to idealne miejsce w Dolomitach dla początkujących i średnio zaawansowanych narciarzy.

Region narciarski Alpe di Siusi / Seiser Alm płynnie łączy się z sąsiednią doliną Val Garden / Gröden – razem narciarze mają do dyspozycji 181 km tras i 79 wyciągów co czyni Alpe di Siusi / Val Gardena największym ośrodkiem narciarskim w Dolomitach. Z Val Gardena można wjechać na ulubioną karuzelę narciarską w Europie, czyli na Sella Ronda.

Zobacz więcej:

• Alpe di Siusi / Seiser Alm – najlepsze miejsce na narty dla rodzin z dziećmi i mnóstwo innych, zimowych atrakcji

---

9. Glorenza / Glurns okolice

Na koniec warto wspomnieć o miasteczku Glorenza / Glurns i dolinie Val Venosta / Vinschgau, która rozciąga się po zachodniej stronie Południowego Tyrolu, tuż przy granicy ze Szwajcarią. Zabytkowa Glorenza / Glurns jest naprawdę niewielka – warto pospacerować po miasteczku, aby zobaczyć odrestaurowany młyn z 1300 r., restaurację w dawnej wieży więziennej oraz małe sklepiki i kawiarenki przy głównym placu miasteczka. Glorenza / Glurns wpisana jest na listę „Borghi più belli d’Italia” zrzeszającą najpiękniejsze wsie i małe miasteczka we Włoszech.

Jednak noclegu nie należy szukać w Glorenza / Glurns, tylko w bliskiej okolicy, która słynie z najpiękniejszych w Południowym Tyrolu tras rowerowych. Tuż obok położone jest urokliwe miasteczko Malles Venosta / Mals, a nieco dalej leży jezioro Lago di Resia / Reschensee z charakterystyczną wieżą zatopioną w wodzie. Poza tym w pobliżu jest słynna przełęcz Passo dello Stelvio, uznawana za jedną z najpiękniejszych dróg we Włoszech.

Trasy rowerowe pomiędzy Malles i Glorenzą

W Malles Venosta wypożyczyliśmy dwa elektryczne rowery i dwie przyczepki dla dzieci. Tak rozpoczął się nasz najbardziej beztroski dzień w trakcie całego pobytu w Południowym Tyrolu. E-bike wbrew pozorom nie jedzie sam. On tylko wspomaga, ale i tak trzeba pedałować. Akumulatory wystarczą na przejechanie około 90 km.

Celem naszej rowerowej podróży była położona nad stawami kawiarnia Prader Fischerteich. Jednak asfaltowych tras rowerowych jest tu tak wiele, że pojechaliśmy nieco na około. Już przy stacji kolejowej w Malles zaczyna się odizolowana od samochodów trasa rowerowa do Laatsch / Laudes. Tam skręciliśmy w lewo (na południe), aby wjechać na słynną drogę rowerową, która – na tym odcinku – biegnie wzdłuż rzeki Adygi, śladem rzymskiej Via Claudia Augusta. Jechaliśmy pomiędzy polami, na których pasły się krowy, a później pomiędzy kempingami. W oddali widzieliśmy trzytysięczniki, a dalej droga wiodła wzdłuż zabytkowych murów obronnych Glorenzy i wzdłuż Adygi. Przy brzegu rzeki rosną wysokie drzewa, więc ponad połowa trasy jest zacieniona.

W Prader Fischerteich zrobiliśmy przerwę na kawę i ciasto, ale można tak było jechać dalej na południe. Jeśli wypożyczysz rowery na cały dzień możesz jechać do Prato allo Stelvio, Silandro / Schlanders, Naturno / Naturns czy nawet do Merano. Później droga rowerowa prowadzi do stolicy regionu – Bolzano i na południe, wzdłuż jeziora Lago di Caldaro aż w okolice jeziora Garda.

Porada praktyczna: rowery elektryczne wypożyczyliśmy w Papin Sport przy Via Stazione 36c w Malles Venosta (zaraz obok stacji kolejowej). E-Bike MTB na cały dzień to koszt 42 euro + ewentualnie 13 euro za przyczepkę dla dzieci. Można też wyjechać z Malles i pojechać na przykład do Merano. Za zwrot roweru w innym punkcie Papin Sport dopłaca się 6 euro. Z powrotem można wrócić pociągiem (połączenia są regularnie).

Lago di Resia / Jezioro Reschensee z wieżą zatopioną w wodzie

Lago di Resia jest jednym z symboli Południowego Tyrolu za sprawą zatopionej w jeziorze XIV-wiecznej wieży kościoła. Jezioro stało się jeszcze bardziej rozpoznawalne po emisji mrocznego serialu „Curon”, którego akcja toczyła się w okolicy. Lago di Resia powstało po II wojnie światowej i było elementem budowanej hydroelektrowni. Zimą jezioro zamarza i do słynnej wieży można podejść po grubej warstwie lodu.

Latem otoczone przez góry Lago di Resia jest popularnym celem wakacyjnych wycieczek. Jezioro wokół można objechać ścieżką rowerową, która następnie łączy się z pozostałymi autostradami rowerowymi w kierunku Merano. Jadąc rowerem kilka kilometrów na północ od jeziora dojeżdża się do granicy z Austrią, gdzie trasa jest kontynuowana.

Wody jeziora pełne są pstrągów, okoni i szczupaków. W południowej części jeziora minęliśmy kilkudziesięciu kitesurferów. Przy słynnej, zatopionej wieży znajdują się kamieniste plaże oraz drewniane podesty do opalania.

Trójkąt graniczny wokół Południowego Tyrolu, Tyrolu austriackiego i szwajcarskiej doliny Engadyna tworzy obszar wypoczynkowo-narciarski o nazwie Reschenpass.

---

Południowy Tyrol – położenie i komunikacja

Południowy Tyrol samochodem

W Południowym Tyrolu – ze względu na wysokie góry – nie ma dużego lotniska, które miałoby bezpośrednie połączenia z polskimi miastami. Region leży tuż przy granicy z Austrią, stosunkowo blisko Polski. Dlatego my zawsze do Południowego Tyrolu przyjeżdżamy samochodem z Polski. Jeśli mieszkasz na południu Polski, to można przyjechać „na raz”.

Jeśli jednak – tak jak my – podróżujesz z dziećmi albo po prostu chcesz na miejsce przyjechać o wczesnej porze, to sprawdź listę polecanych hoteli blisko autostrady w Austrii i na południu Niemiec, w których zazwyczaj się zatrzymujemy w drodze do Włoch:

• Hotele w drodze do Włoch przy autostradzie, polecane i niedrogie

Porada praktyczna: jeśli planujesz jechać przez Przełęcz Brenner to na stronie austriackiego ASFINAG poza samą winietą możesz także wykupić opłatę odcinkową za Przełęcz Brenner (11,00 euro). Jeśli tak zrobisz, to możesz ominąć ewentualny korek do bramek na Przełęczy Brenner. Skorzystaj wówczas z lewego, skrajnego pasa. Kamera odczyta Twoją tablicę rejestracyjną i szlaban podniesie się automatycznie.

Południowy Tyrol samolotem + wynajem samochodu

Najbliższe międzynarodowe lotniska, które mają połączenia z polskimi miastami (według liczby lotów z Polski):

• lotnisko w Bergamo (234 km);
• lotnisko w Treviso (191 km);
• lotnisko w Wenecji (220 km);
• lotnisko w Mediolan Malpensa (318 km);
• lotnisko w Weronie (150 km).

Na każdym z tych lotnisk działa kilka wypożyczalni samochodów. Ceny wynajmu aut różnią się w zależności od sezonu i dostępności – możesz je porównać za pomocą wyszukiwarki Discovery Cars.

Co ważne w opcjach wyszukiwania Discovery Cars można zaznaczyć, że posiadasz jedynie kartę debetową mimo że część wypożyczalni wymaga karty kredytowej. Wówczas wyświetlone zostaną tylko wyniki firm, które mogą zabezpieczyć depozyt na karcie debetowej. Można tam także sprawdzić rzeczywiste opinie o poszczególnych wypożyczalniach.

Discovery Cars nie ma ukrytych opłat, co potwierdzają opinie w google: średnia ocena 4.4/5 na podstawie 25 000 recenzji. Podczas rezerwacji warto sprawdzić warunki „Pełnej ochrony”. Ponadto przy wyszukiwaniu samochodów można zaznaczyć takie opcje, jak: bez depozytu, foteliki dla dzieci lub nawigacja GPS.

Miło mi, że dotarłeś lub dotarłaś do końca tego przewodnika. Jeśli artykuł okazał się pomocny, zostaw proszę komentarz u dołu.

• Masz pytania? Napisz komentarz poniżej. Otrzymam powiadomienie i odpowiem Ci zazwyczaj w ciągu jednego dnia. Wróć tu na drugi dzień i sprawdź moją odpowiedź (nie czekaj na mailowe powiadomienie o odpowiedzi).
• Będzie nam miło, jeśli dołączysz do 69 000 osób, które obserwują nasze konto na instagramie.
• Prowadzimy też największy w Polsce włoski profil bloga na Facebooku, który zgromadził 173 000 zaangażowanych obserwatorów.
• Zapraszamy również na największą Facebookową Grupę miłośników Włoch, która liczy ponad 100 000 Członków. Tam porad udzielają także Czytelnicy!