Toskania – 50 najpiękniejszych miast i plaż, przewodnik po regionie

276,1 tysięcy

Toskania to nasz ulubiony region Włoch, będący kwintesencją tego, co w Italii najlepsze. Przyjeżdżamy tutaj regularnie od ponad dwudziestu lat i wciąż jesteśmy oczarowani, a przecież we Włoszech widzieliśmy już naprawdę wiele. Toskania ma najwspanialsze we Włoszech miasta. Wśród nich renesansowa Florencja – pełna zabytków, światowej klasy muzeów i bezcennych dzieł sztuki, średniowieczna Siena – w której dwa razy w roku rozgrywa się Palio oraz urokliwe San Gimignano – nazywane średniowiecznym Manhattanem i przy okazji słynące z najlepszych lodów we Włoszech. Pomiędzy najsłynniejszymi miastami znajdują się dziesiątki mniejszych, klimatycznych miejscowości, idylliczne wsie, charakterystyczne dla Toskanii pagórkowate krajobrazy, cyprysowe aleje, domy z kamienia, winnice i gaje oliwne.

Na dodatek Toskania ma wspaniałą linię wybrzeża. Na północy regionu znajduje się wybrzeże Versilli – z piaszczystymi, dobrze zagospodarowanymi plażami, z których podziwiać można Alpy Apuańskie. Położone jest tam popularne Viareggio oraz modne wśród celebrytów i gwiazd filmu Forte dei Marmi.

Jeśli poszukujesz rzetelnych wiadomości z Włoch oraz wakacyjnych inspiracji, porad i darmowych przewodników to zapraszam Cię do obserwowania naszego konta na Instagramie.

Natomiast im dalej na południe, tym na toskańskich plażach luźniej. Bardzo lubimy rodzinną Marina di Cecina, dzikie plaże w Marina di Bibbona, dziewicze wybrzeże Maremma, czy zróżnicowane plaże półwyspu Argentario. Ponadto w Toskanii są także co najmniej 4 darmowe, ogólnodostępne źródła termalne – idealne na chłodniejsze dni.

W Toskanii naprawdę jest w czym wybierać, bez względu na to, czy szukasz pustej plaży w otoczeniu natury, czy wolisz aktywny wypoczynek i odkrywanie miast. Można – jak my – wracać co roku i nigdy się nie nudzić.

Gdyby tego było mało Toskania zachwyca swoją lokalną kuchnią i najbardziej cenionymi winami we Włoszech.

Toskania w praktyce – co znajdziesz w tym przewodniku?

Ten przewodnik powstał na podstawie materiałów i doświadczeń zebranych z 20 lat podróży do Toskanii. Z uwagi na dużą ilość informacji w wielu miejscach ten artykuł linkuje do innych naszych toskańskich przewodników o poszczególnych miejscach – na blogu jest ich ponad 50.

W naszym przewodniku po Toskanii znajdziesz między innymi:

• kultowe filmy, które warto jeszcze raz obejrzeć przed wakacjami w Toskanii;
• 4 najpiękniejsze regiony Toskanii;
• polecane noclegi i restauracje;
• słynne i mniej znane punkty widokowe;
• 5 dużych miast Toskanii, które warto zobaczyć;
• kilkanaście najpiękniejszych średniowiecznych miasteczek Toskanii;
• 20 nadmorskich miejscowości i kurortów wakacyjnych na wybrzeżu Toskanii;
• mnóstwo porad praktycznych, w tym polecane parkingi.

---

Toskania jak z filmu i książek – gdzie jej szukać?

W 1996 r. Bernardo Bertolucci nagrał film „Ukryte pragnienia”, który w oczach wielu zdefiniował wizję idealnej Toskanii. Sielskie widoki, niespieszne życie i długie wieczory sprzyjające rozmowom przy winie. Gdzieś pomiędzy nimi wplecione filozoficzne rozważania i sceny topless przy basenie. Bertolucciemu za te odważne sceny mocno się oberwało od konserwatywnych recenzentów, ale wielu innych uznało ten film – całkiem słusznie – za arcydzieło. Toskania w „Ukrytych pragnieniach” jest urzekająca. Od razu chce się tam jechać, wynająć dom z basenem i przeżyć przygodę życia.

„Ukryte pragnienia” nagrywano przede wszystkim na północ od Sieny, w mojej ulubionej części Toskanii, na obrzeżach toskańskiego regionu Chianti.

Jest jeszcze drugi film, o którym warto przypomnieć – bardziej popularny, ale też bardziej banalny. To komedia „Pod słońcem Toskanii”, którą widział chyba każdy. Pisarka Frances Mayes kupuje willę w Toskanii i tak rozpoczyna się jej włoska przygoda, podczas której poznaje kulturę, obyczaje i od nowa układa sobie życie.

Słynna Villa Bramasole z filmu „Pod słońcem Toskanii” znajduje się w Cortonie – przy wąskiej, bocznej drodze, w otoczeniu pięknego krajobrazu, ale za to daleko od morza. Za to blisko od jeziora Trazymeńskiego.

Bardzo lubię też „Quantum of Solace”, w którym James Bond ściga się po dachach i ulicach Sieny, a jedna z wcześniejszych scen pościgu została nagrana w kopalni marmuru w Carrarze (też w Toskanii).

Porada praktyczna: „Ukryte pragnienia” (1996), „Pod słońcem Toskanii” (2003) i „Quantum of Solace” (2008) to oczywiście nie jedyne filmy z Toskanią w tle. Łukasz Cieślak w portalu Filmweb przygotował listę najlepszych filmów, których akacja rozgrywa się w Toskanii.

---

Toskania jak z marzeń – nasze 4 ulubione regiony Toskanii

Toskania to kwintesencja Włoch. Włochy w najlepszym wydaniu. Kraj jaki znamy z książek i filmów. W powszechnej opinii każda część Toskanii jest równie wspaniała, ale to… nieprawda. Otrzymywałem już relacje od zawiedzionych Czytelników, którzy przypadkiem trafili do agroturystyki gdzieś w wysokich górach i w wakacje było tam stosunkowo zimno, daleko od morza i daleko od najpiękniejszych miast! Tak, Toskania to nie tylko słoneczne pola i piaszczyste plaże, ale też góry, gdzie jest chłodniej.

Toskania to Włochy w najlepszym wydaniu. Florencja jest arcydziełem renesansu, Siena – perłą średniowiecza, a San Gimignano to najsłynniejsze miasteczko w tym regionie. Sielankowy krajobraz potwierdza rozpowszechniony obraz wiejskiej Italii. Region oferuje również plaże, możliwości aktywnego spędzania czasu, a także wyśmienite wina i znakomitą włoską kuchnię.

Tim Jepson, przewodnik „Włochy”, National Geographic, str. 242

Moje cztery ulubione fragmenty Toskanii to: dolina Val d’Orcia, Chianti, Crete Senesi, a jeśli chodzi o wybrzeże numerem jeden jest Wybrzeże Etrusków (wł. Costa degli Etruschi), chociaż sąsiednie wybrzeże Maremma także potrafi zachwycić tych, którzy chcą odpoczywać w ciszy, na dzikich i niezbyt zatłoczonych plażach.

---

Val d’Orcia

Jeśli marząc o Toskanii wyobrażasz sobie średniowieczne miasteczka, złociste pola, łagodne wzgórza, kręte drogi i gdzieniegdzie rosnące cyprysy, to prawdopodobnie masz przed oczami zdjęcia z toskańskiego regionu Val d’Orcia. To południowy fragment Toskanii, wokół wygasłego wulkanu Amiata i blisko granicy z Umbrią. To obszar o bogatej historii i kulturze. Val d’Orcia to dawna ziemia papieży, miejsce, w którym tworzyli wybitni artyści renesansu, inspiracja dla malarzy i idealne miejsce dla podróżników.

Krajobraz Val d’Orcia jest bardzo uporządkowany i wygląda niemal tak jak przed wiekami. Tutaj nie ma zgody na chaotyczną, przypadkową zabudowę dlatego, że nic nie powinno zaburzyć renesansowego układu, charakteru i estetyki tego fragmentu Toskanii, który od 2004 r. wpisany jest na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO.

Val d’Orcia na swojej oficjalnej stronie turystycznej promuje się hasłem la Toscana ideale, co można przetłumaczyć jako „idealną Toskanię”. To całkiem trafne określenie zważywszy, że Toskania jest zróżnicowana i nie wszędzie jest tak idyllicznie i bajecznie jak tutaj. Autorzy niektórych międzynarodowych przewodników określają dolinę Val d’Orcia mianem „najpiękniejszego krajobrazu na świecie”.

Najciekawsze miejscowości toskańskiego regionu Val d’Orcia to m.in.:

• Pienza;
• Montalcino;
• San Quirico d’Orcia;
• Castiglione d’Orcia;
• Radicofani;
• Montepulciano (które znajduje się na skraju doliny Val d’Orcia).

Ponadto na terenie Val d’Orcia znajdują się darmowe źródła termalne w Bagno Vignoni i w Bagni San Filippo, o których więcej przeczytasz w tym artykule.

---

Chianti

Rozciągająca się pomiędzy Florencją, a Sieną kraina Chianti jest naszym ulubionym fragmentem Toskanii. To także ulubione miejsce tych podróżników, którzy poza średniowiecznymi miastami i sztuką, chcę też doświadczyć najlepszych toskańskich win i lokalnej kuchni w niezapomnianym wydaniu. Chianti najlepiej zwiedza się samochodem – drogi są tu malownicze, co niejednokrotnie docenili filmowcy i producenci reklam.

Chianti nieodłącznie kojarzy się z tym, co w Toskanii najpiękniejsze: winnice, cyprysowe aleje, rustykalne domy i pagórkowaty krajobraz. To właśnie na obrzeżach regionu Chianti Bernardo Bertolucci nagrywał kultowe już „Ukryte pragnienia”. Jeśli więc szukasz Toskanii jak z filmu i nie zależy Ci na bliskości morza, to rezerwuj nocleg w Chianti. W tym fragmencie Toskanii jest najwięcej charakterystycznych, rustykalnych domów z basenami – niektóre z nich można wynająć na wyłączność, a w innych gospodarze wydzielili wakacyjne apartamenty.

Najlepszym sposobem, aby nie przegapić niczego w regionie, jest podróż uwielbianą przez motocyklistów starożytną trasą Chiantigiana, łączącą Florencję ze Sieną. Historycznym sercem toskańskiego regionu Chianti były gminy Castellina, Gaiole i Radda, ale po 1932 r. obszar ten został znacznie rozszerzony.

Najważniejsze miejscowości toskańskiego regionu Chianti to m.in.:

• Radda in Chianti;
• Castellina in Chianti;
• Giole in Chianti;

---

Crete Senesi

Na południe od Sieny rozciąga się pagórkowaty obszar Crete Senesi, który porośnięty jest polami z uprawą pszenicy, cyprysami i drzewami oliwnymi. Dosłowne tłumaczenia określenia „Crete Senesi” to gliny sieneńskie.

Na szczytach wzgórz znajdują się istniejące od wieków, pojedyncze gospodarstwa, do których czasem prowadzą szutrowe drogi, wzdłuż których rosną cyprysy. Jednym z takich miejsc jest dawne Agriturismo Baccoleno – dziś przekształcone w klimatyczne apartamenty. Droga, która do niego prowadzi jest jednym z najczęściej fotografowanych widoków w Toskanii.

W Crete Senesi nie ma dużych miast, spektakularnych zabytków, katedr i zamków. To typowo wiejski fragment Toskanii. W pobliżu znajduje się osobliwy krajobraz znany jako pustynia Deserto di Accona (w galerii u góry pierwsze zdjęcie). Jest to półpustynny obszar położony w pobliżu Asciano. Spędzając wakacje w tej części Toskanii warto też odwiedzić założone na początku XIV wieku opactwo Monte Oliveto Maggiore.

Najważniejsze miejscowości toskańskiego regionu Crete Senesi to m.in.:

• Asciano;
• Buonconvento;
• Monteroni d’Arbia;
• Rapolano Terme;
• San Giovanni d’Asso.

---

Costa degli Etruschi

Wybrzeże Toskanii liczy prawie 400 km długości. To całkiem sporo, a dodatkowo nie uwzględniam w tym wyliczeniu toskańskich wysp – jak chociażby Elba – co dałoby kolejne 230 km linii brzegowej. Skupmy się jednak tylko na kontynentalnej części Toskanii, czyli tej, do której najłatwiej dojechać samochodem lub przylecieć samolotem.

Północne wybrzeże Toskanii to Riwiera Apuańska, którą tworzą Marina di Carrara i Marina di Massa. Zabudowa jest tam gęsta, raczej nowoczesna, a wypoczywając na plaży z jednej strony widać morze, a z drugiej szczyty Alp Apuańskich. Kawałek dalej na południe znajdują się modne miejscowości Forte dei Marmi i Viareggio, które są częścią Wybrzeża Versilia. Natomiast w środkowej części Toskanii znajdują się nasze ulubione plaże i nadmorskie miejscowości, czyli Wybrzeże Etrusków (wł. Costa degli Etruschi).

Costa degli Etruschi to przede wszystkim długie, piaszczyste plaże, nieliczne skaliste zatoczki, złociste pola uprawne, winnice i średniowieczne miasteczka znajdujące się na pobliskich wzgórzach, w niewielkiej odległości od wybrzeża. To najlepsze miejsce w Toskanii, aby łączyć wypoczynek na plaży ze zwiedzaniem typowo toskańskich plaż. Poza tym plaże są tu mniej zatłoczone niż w północnej części Toskanii i mniej zabudowane. Jeśli lubisz wypoczynek na dzikich, bezpłatnych plażach, gdzie jest mało osób, to Costa degli Etruschi będzie dla Ciebie dobrym wyborem.

Najciekawsze nadmorskie miejscowości na Wybrzeżu Etrusków to m.in.:

• Calafuria i Quercianella (skaliste plaże – na jednodniową wycieczkę);
• Marina di Cecina;
• Marina di Bibbona;
• Marina di Castagneto Carducci;
• San Vincenzo;
• okolice Piombino, w tym Zatoka Baratti (natomiast w samym centrum Piombino nie ma ładnych plaż, ponieważ to miasto portowe).

---

Jak zaplanować zwiedzanie Toskanii?

Do Toskanii najlepiej przyjechać pomiędzy kwietniem, a październikiem.

My – ze względu na swobodę i wygodę – niemal zawsze przyjeżdżamy samochodem z Polski.

Natomiast zwiedzanie Toskanii transportem publicznym jest bardzo kłopotliwe, ponieważ linie kolejowe biegną tylko do niektórych miast, a połączeń autobusowych jest niewiele.

Jeśli zdecydujesz się na podróż samochodem, to na blogu znajdziesz listę naszych sprawdzonych hoteli w drodze do Włoch, przy autostradzie w Austrii, na południu Niemiec i na północy Włoch. Tak, aby podróż podzielić na dwa dni.

Międzynarodowe lotniska w okolicy:

• Piza – bezpośrednie połączenia z polskimi miastami;
• Florencja – nie ma bezpośrednich połączeń z Polski;
• Bolonia – sąsiedni region, ale lotnisko ma dużo połączeń z polskich miast, a Bolonia leży blisko Toskanii;
• Rzym – to zaledwie 1,5 godziny szybkim ekspresem Frecciarossa z Rzymu do Florencji.

Lądując w Pizie na lotnisku najlepiej od razu wynająć samochód. Można skorzystać z porównywarki Discovery Cars. Co ważne w opcjach wyszukiwania Discovery Cars można zaznaczyć, że posiadasz jedynie kartę debetową mimo że część wypożyczalni wymaga karty kredytowej. Można tam także sprawdzić rzeczywiste opinie o poszczególnych wypożyczalniach i od razu odrzucić te, które są źle oceniane przez klientów.

Discovery Cars nie ma ukrytych opłat, co potwierdzają opinie w google: średnia ocena 4.5/5 na podstawie 35 000 recenzji. Podczas rezerwacji warto sprawdzić warunki „Pełnej ochrony”.

Porada praktyczna: noclegi w Toskanii warto rezerwować z wyprzedzeniem od 6 do 9 miesięcy przed podróżą. Wówczas jest największy wybór. Dostępność najlepszych miejsc szybko znika.

Toskania – 5 najsłynniejszych dużych miast

W Toskanii żyje 3,6 mln mieszkańców, ale tutejsze miasta nie są duże. Tylko trzy z nich przekraczają liczbę 100 tys. mieszkańców, a nawet stolica – czyli Florencja – liczy zaledwie 360 tys. mieszkańców. Dzięki temu nawet te największe miasta regionu są stosunkowo przyjazne turystom. Łatwo do nich przyjechać samochodem, a później wszystkie toskańskie miasta można zwiedzać pieszo – bez konieczności korzystania z transportu publicznego.

---

Florencja

Cudowna Florencja to stolica Toskanii, kolebka renesansu i jedno z najchętniej odwiedzanych miast we Włoszech. Mówi się o niej, że to nie jest miasto z zabytkami. To miasto-zabytek, które jak magnes przyciąga turystów z całego świata. Nigdzie indziej nie sąsiaduje ze sobą tylu mistrzów renesansu. Tu przeprowadzali swoje eksperymenty Leonardo da Vinci i Galileusz, tu tworzyli najwięksi mistrzowie pędzla i dłuta: Giotto, Cimabue, Botticelli i Michał Anioł. Tutaj narodził się sympatyczny kłamczuch Pinokio.

Stolicę Toskanii odwiedza aż 11 milionów turystów rocznie. Kumulują się oni w samym centrum, wokół katedry, przy Palazzo Vecchio oraz oczywiście na Ponte Vecchio. Dlatego turyści, którzy przyjeżdżają do Florencji tylko na kilka godzin, przy okazji wakacji w Toskanii, często wyjeżdżają z miasta rozczarowani. Zniechęcają ich kolejki, duży tłum na ulicach, a latem dodatkowo upał.

Dlatego do zwiedzania Florencji warto się przygotować, nieco poczytać, niektóre bilety wstępu kupić wcześniej przez internet, a zwiedzanie stolicy renesansu zaplanować na 3 dni. Właśnie taki 3-dniowy plan na Florencję opublikowaliśmy na blogu.

Jeśli jednak na zwiedzanie Florencji masz tylko jeden dzień, to zacznij od Piazza del Duomo, przy którym znajdują się najcenniejsze zabytki miasta: katedra Santa Maria del Fiore, baptysterium i dzwonnica Giotta. Wstęp do katedry jest bezpłatny, ale warto wcześniej przez internet kupić bilet na dzwonnicę lub kopułę katedry, skąd rozpościera się panoramiczny widok na miasto. Kolejne punkty na trasie kilkugodzinnego spaceru to Bazylika San Lorenzo, Piazza della Signoria, Palazzo Vecchio, Loggia dei Lanzi, Ponte Vecchio, Kościół Santa Croce i zachód słońca podziwiany z punktu widokowego na Piazzale Michelangelo. Niestety jeden dzień to za mało, aby zwiedzić słynną Gallerię degli Uffizi.

Zobacz więcej:

• Florencja w 3 dni. Co warto zobaczyć? Praktyczny plan zwiedzania

---

Siena

Siena to chyba najbardziej sympatyczne miasto Toskanii. Bardziej zwarte, a przez to łatwiejsze do zwiedzania, od stosunkowo dużej Florencji, a z drugiej strony większe i wieczorami bardziej tętniące życiem niż dziesiątki niewielkich, średniowiecznych miasteczek w okolicy.

Siena ma ponadto coś, co na mapie Włoch ją wyróżnia. To Piazza del Campo. Niezwykły, ceglany plac w kształcie muszli, którego posadzka opada w dół w stronę budynku Palazzo Comunale. Plac otaczają nieco mroczne, średniowieczne kamienice z ciemno rudej cegły. To właśnie tutaj – dwa razy w roku – odbywa się słynny wyścig Palio. Być może pamiętasz z filmu „Quantum of Solace” o przygodach Jamesa Bonda?

Jednak architektura Sieny to nie wszystko. Panuje tu specyficzna – można by rzecz toskańska – atmosfera. Na Piazza del Campo do późnej nocy przesiaduje tłum ludzi. Mieszkańcy i turyści leżą na ceglanej posadce, odpoczywają, jedzą lody, czytają książki lub rozmawiają z przyjaciółmi. Widok tak dużej ilości ludzi beztrosko relaksujących się na miejskim placu jest naprawdę niezwykły.

Historyczne centrum Sieny, które przez wieki pozostawało nienaruszone, dziś w dużej mierze prezentuje się tak, jak wyglądało w XIV wieku. Poza zwiedzaniem Piazza del Campo i stojącym przy nim Palazzo Comunale, można też wyjść na górującą nad placem wieżę Torre del Mangia. To jedna z najstarszych i najwyższych wież we Włoszech, ale wejście na nią jest wymagające – nie jest to więc propozycja dla dzieci, ani dla seniorów.

Najważniejszym zabytkiem Sieny jest katedra czyli Duomo di Santa Maria Assunta, konsekrowana w XII wieku. Podziw budzi jej bogato zdobiona fasada, a pełne zabytków wnętrze kościoła uznawane jest za jedno z najpiękniejszych spośród wszystkich kościołów we Włoszech.

---

Lukka

Chociaż Lukka nie jest największym ani najstarszym miastem Toskanii, to uznawana jest za trzecie najpiękniejsze miasto regionu, tuż po Florencji i Sienie. Historyczne okoliczności spowodowały, że Lukka musiała się ufortyfikować dlatego dziś wszystkie najważniejsze zabytki miasta znajdują się w obrębie renesansowych murów obronnych. Powstały one w XVI i XVII wieku i ciągną się przez około 4 km.

Na zwiedzanie historycznego centrum Lukki warto zaplanować co najmniej pół dnia. Jednym z najbardziej charakterystycznych miejsc w mieście jest owalny Piazza dell’Anfiteatro. W przeszłości był tu rzymski amfiteatr, który na przestrzeni wieków z różnych przyczyn został przebudowany na plac.

Lukka szczyci się tym, że jest „miastem stu kościołów”. W rzeczywistości raczej nie ma ich aż tylu, ale warto skupić się na dwóch najważniejszych. Pierwszy z nich to katedra Duomo di San Martino z przepiękną, romańską fasadą z XI wieku. Wewnątrz katedry znajdują się rzeźby z XIII wieku. Innym cennym dziełem przechowywanym w katedrze jest marmurowy grobowiec Ilarii del Carretto, stworzony przez Jacopo della Quercia w latach 1406-1408. Przedstawia on młodą szlachciankę, żonę Paolo Guinigi, która zmarła bardzo młodo przy porodzie.

Zaledwie 500 m dalej, przy Piazza San Michele znajduje się drugi najważniejszy kościół w mieście czyli San Michele in Foro. Jego fasada także jest imponująca. Kościół był budowany od 1070 r. przez długi czas i łączy w sobie różne style architektoniczne.

W trakcie zwiedzania Lukki warto też wyjść na Torre Guingi. To wieża zbudowana w 1300 r. na szczycie której posadzono dwa dęby – jedyna w swoim rodzaju. Wysokość wieży odzwierciedlała prestiż i znaczenie rodziny, do której należała. W rzeczywistości rodziny rywalizowały o najwyższą wieżę tak samo jak działo się to w pobliskim San Gimignano. Ze szczytu wieży roztacza się panoramiczny widok na Lukkę.

---

Piza

Piza to niespełna 90-tysięczne miasto, w którym znajduje się słynna Krzywa Wieża – jeden z najbardziej rozpoznawalnych symboli Włoch na świecie. Większość ludzi słyszała o istnieniu Krzywej Wieży, ale niewielu wie, że jest ona tylko częścią Piazza dei Miracoli – wyjątkowo pięknego zespołu średniowiecznych budynków w skład którego wchodzą: katedra, baptysterium, campanile, zwana Krzywą Wieżą oraz cmentarz.

Cały kompleks w 1987 r. został wpisany na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO. Wstęp do poszczególnych zabytków możliwy jest wyłącznie z biletami. Warto pamiętać, że wejście na wieżę rezerwuje się na konkretną godzinę. Ponadto na Krzywą Wieżą nie mogą wchodzić dzieci poniżej 8 roku życia, a młodzież do 18 roku życia może wejść jedynie w towarzystwie dorosłych opiekunów.

Natomiast historyczne centrum Pizy przez turystów bywa traktowane po macoszemu. Ograniczają się oni do zwiedzania terenów wokół słynnej wieży, a tymczasem stare miasto także jest urokliwe. W centrum biegnie deptak, przy którym znajdują się bary, restauracje i butiki. Warto także pospacerować przy nadrzecznych bulwarach wzdłuż rzeki Arno oraz spojrzeć na miasto z mostu Ponte di Mezzo.

Ponadto Piza posiada międzynarodowe lotnisko i jedną z najważniejszych w Toskanii stacji kolejowych. Dlatego miasto jest dobrym wyborem jako wakacyjna baza wypadowa dla tych, którzy mają zamiar korzystać wyłącznie z transportu publicznego.

Najbliższa plaża znajduje się w Marina di Pisa. Osoby bez samochodu mogą tam dojechać autobusem komunikacji miejskiej linii 10. W Marina di Pisa plaża jest kamienista, ale linia 10 jedzie dalej – do Tirrenii. Tam plaże są piaszczyste, ale w zdecydowanej większości płatne.

Zobacz więcej:

• Piza i okolica – co zobaczyć w tej części Toskanii? Gotowy plan! Zabytki, atrakcje, plaże i mnóstwo porad praktycznych
• Zobacz hotele, pensjonaty i apartamenty w Pizie

---

Arezzo

Położone we wschodniej Toskanii Arezzo jest jednym z najpiękniejszych miast w regionie. Niespełna 100 tys. mieszkańców sprawia, że Arezzo jest czwartym największym miastem Toskanii. Dzięki swojemu położeniu na zbiegu ważnych szlaków handlowych miasto rozwijało się już w czasach Etrusków.

Jednak wbrew pozorom Arezzo jest łatwe do zwiedzania i przyjazne turystom. Zabytkowe centrum, czyli centro storico, jest stosunkowo nieduże. Na jego obrzeżach znajduje się parking, z którego do położonego na wzgórzu historycznego centrum wyjeżdża się schodami ruchomymi.

Sercem Arezzo jest malowniczy, nieco przechylony, Piazza Grande przy którym znajdują się XVI-wieczny Palazzo delle Logge, zaprojektowany przez Giorgio Vasariego.

Wokół Piazza Grande usytuowane są stoliki znajdujących się tutaj restauracji – większość z nich z naprawdę znakomitymi recenzjami gości czyli zupełnie odwrotnie niż w Sienie, gdzie przy głównym Piazza del Campo znajdują się generalnie kiepskie knajpy. Natomiast w Arezzo – przy głównym placu – bez problemu można dobrze zjeść.

Ponadto w każdą pierwszą niedzielę miesiąca na Pizza Grande odbywa się bardzo popularny Targ Staroci. Zdarza się, że w dniu, w którym odbywa się targ, do miasta przyjeżdża nawet 30 000 okolicznych mieszkańców i turystów.

Natomiast nieopodal placu znajduje się XVI-wieczna Twierdza Medyceuszy oraz Muzeum Archeologiczne i Amfiteatr Rzymski.

Inne ważne zabytki w Arezzo to Bazylika św. Franciszka (w której znajdują się słynne freski Piera della Francesca) znajdująca się przy Piazza San Francesco oraz duomo czyli gotycka Katedra św. Piotra i św. Donata z Arezzo przy Piazza del Duomo. Wewnątrz katedry, w lewej nawie, znajduje się piękny fresk św. Marii Magdaleny autorstwa Piera della Francesca, namalowany około 1460 r.

Porada praktyczna: duży i wygodny parking znajduje się przy Via Giuseppe Pietri. Następnie z parkingu schodami ruchomymi wyjeżdża się do historycznego centrum. W ten sposób do miasta wchodzi się tuż obok katedry.

---

Najpiękniejsze małe miasteczka Toskanii

Mamy za sobą przegląd pięciu najpiękniejszych, stosunkowo dużych miast Toskanii. Natomiast w tej części przewodnika zapraszam Cię do opisu 10 najpiękniejszych małych, średniowiecznych toskańskich miasteczek. Dodatkowo w żółtych ramkach, które znajdują się pod wybranymi akapitami, znajdują się namiary na polecane parkingi, restauracje, punkty widokowe i miejsca warte zobaczenia w pobliżu opisywanych miasteczek.

---

San Gimignano

San Gimignano to nasze ulubione małe miasteczko Toskanii. W 1990 r. – jako jedno z pierwszych miast we Włoszech – zostało wpisane na Listę Światowego Dziedzictwa Kulturowego UNESCO. Ze względu na widoczne z daleka, świetnie zachowane kamienne wieże bywa nazywane „średniowiecznym Manhattanem”. Na jedną z nich – czyli na górującą nad ratuszem Torre Grossa – można wejść, aby podziwiać panoramę miasta oraz toskańskich wzgórz. Natomiast na sąsiedniej Torre Salvucci otwarto niedawno apartament, który każdy może wynająć.

San Gimignano zachowało swój średniowieczny charakter i urok, a przy tym jest zadbane, odrestaurowane i bardzo klimatyczne. Nic więc dziwnego, że miasteczko jest jednym z najchętniej odwiedzanych przez turystów miejsc w Toskanii. Doskonale widać to już od pierwszych chwil po przyjeździe, kiedy turyści szukają miejsca na – zwykle zapełnionych – parkingach. Dlatego do San Gimignano warto przyjechać z samego rana albo zostać tu na noc, żeby podziwiać miasto także po zmroku.

Jest coś jeszcze z czego słynie San Gimignano. To najlepsze lody we Włoszech – o gustach trudno dyskutować, ale przy Piazza della Cisterna znajdują się dwie znakomite, konkurujące ze sobą i wielokrotnie nagradzane lodziarnie: Gelateria Dondoli i Gelateria dell’Olmo. My uwielbiamy tę pierwszą, ale do obydwu ustawiają się długie kolejki.

Zobacz noclegi w pobliżu:

• Hotel Bel Soggiorno*** – klimatyczny, kameralny hotel mieszczący się w zabytkowym pałacu, w samym centrum, przy głównej ulicy Via San Giovanni. Hotel znajduje się zaledwie 150 m od publicznego parkingu P2. Śniadanie serwowane jest w sali, z której roztacza się panoramiczny widok.
• Antico Podere Il Bugnolo – wyjątkowe gospodarstwo wiejskie z basenem. Ma świetne opinie wśród Czytelników Kierunku Włochy. Bardzo dobre śniadania, otoczony zielenią basen, wifi, parking, aneksy kuchenne (można coś samemu od czasu do czasu ugotować).

Zobacz więcej:

• San Gimignano – czyli średniowieczny Manhattan w sercu Toskanii

---

Volterra

Wielu odwiedzającym Volterra kojarzy się z sagą „Zmierzch” autorstwa Stephanie Meyer. Kiedy jednak nagrywano zdjęcia do ekranizacji słynnej powieści, władze Volterry podeszły do tego pomysłu z dystansem i początkowo nie zgodziły się na nagrywanie filmu w mieście z obawy przed późniejszym najazdem turystów. Okazję wykorzystały władze pobliskiego Montepulciano, które szybko dogadały się z filmowcami i ostatecznie to właśnie tam nagrano kluczowe sceny do filmu.

Zwiedzanie Volterry najlepiej rozpocząć od wizyty w Palazzo dei Priori, który jest siedzibą władz miasta. Za 20 euro można tam kupić wspólny bilet do wszystkich najważniejszych zabytków i atrakcji miasteczka. Do biletu dołączona jest ulotka z informacją jakie miejsca można zwiedzać w ramach Volterra Card. Pierwszym z nich jest wieża Palazzo dei Priori, która jest świetnym punktem widokowym.

W Volterze ciężko przejść obojętnie obok sklepików z lokalnymi produktami. Wśród nich króluje oczywiście wino, likiery, oliwa z oliwek, ceramika, wyroby z drewna, przyprawy oraz makarony i kruche ciasteczka. Idealne na pamiątkę albo na prezent. Jeden z naszych ulubionych sklepików znajduje się Via Giacomo Matteotti. To Boutique del Tartufo, w którym znajdziesz słoiczki z truflami i gotowe sosy truflowe, czyli coś, czego nie mamy w Polsce. Na miejscu można też kupić gotową kanapkę z dodatkiem salsy truflowej lub z wędliną i cieniutko pokrojoną truflą.

---

Montepulciano

Montepulciano jest perłą Toskanii, o odwiedzeniu której marzą miłośnicy Włoch. Dlatego tak wielu jest tu turystów – nie tylko z Europy. Na ulicach Montepulciano widać Amerykanów i Japończyków. To niewielkie miasto o średniowiecznej architekturze położone jest na wzgórzu, w przepięknej toskańskiej scenerii. Wokół Montepulciano można podziwiać sielskie krajobrazy, wzgórza z winnicami, aleje otoczone cyprysami i starannie uporządkowane, złociste pola.

Montepulciano słynie z wyjątkowej kuchni. W restauracyjnym menu zwróć uwagę na tutejsze specjały – chianinę, Bistecca alla Fiorentina oraz trufle. Ponadto miasteczko zyskało sławę za sprawą cenionego na całym świecie wina – Vino Nobile di Montepulciano DOCG. Trzecim powodem dla którego Montepulciano jest tak popularne wśród turystów jest fakt, że to właśnie tutaj (a nie w Volterze) nagrywano zdjęcia do filmu „Saga Zmierzch: Księżyc w nowiu”.

Poza „Zmierzchem” nagrywano tu także filmy „Sen nocy letniej” oraz „Angielski pacjent„. Obydwa w 1999 r. W 2002 r. w Montepulciano nagrywano film „Niebo„, a rok później „Pod słońcem Toskanii„.

Najważniejszymi zabytkami miasta jest średniowieczna katedra (duomo), położony tuż obok miejski ratusz czyli Palazzo Comunale (wzorowany na Palazzo Vecchio z Florencji) oraz zabytkowa studnia z figurami dwóch lwów, które podtrzymują herb Medyceuszy.

---

Pienza

Toskańska Pienza miała być miastem idealnym. Jeszcze w XV wieku w miejscu Pienzy znajdowało się miasteczko Corsignano. Urodził się tam przyszły papież – Aeneas Silvius Piccolomini, późniejszy Pius II. Po tym jak Pius II objął swój urząd zdecydował się przebudować rodzinne miasto według projektu Bernardo Rossellino. Papieżowi i wybitnemu architektowi chodziło o stworzenie harmonijnego miasta odpowiadającego ówczesnym ideałom.

Papież Pius II umarł przedwcześnie, a wraz z nim upadł ambitny plan przebudowy Pienzy. Sporo jednak udało się zrobić. Dziś Pienza jest jednym z punktów obowiązkowych na turystycznej mapie Toskanii. Miasto leży w dolinie Val d’Orcia słynącej z charakterystycznych pagórkowatych krajobrazów i krętych dróg obsadzonych cyprysami. Miasteczko zwiedza się stosunkowo szybko, ponieważ wszystkie najważniejsze zabytki i place są przy jednej głównej ulicy – Corso il Rossellino. Od niej odchodzą malownicze, wąskie alejki, przy których stoją domy z kamienia, a przed nimi donice z kwiatami. To zdecydowanie jedno z najpiękniejszych miasteczek w Toskanii.

Nie zapomnij zajrzeć za Palazzo Piccolomini, ponieważ tam znajduje się punkt widokowy, z którego można zrobić ładne zdjęcia doliny Val d’Orcia (jak na zdjęciu u góry po prawej stronie).

Okolica Pienzy jest świetnym miejscem na spędzenie wakacji. Codziennie można odkrywać średniowieczne miasteczka Toskanii, degustować wino w okolicznych winnicach, odwiedzać lokalne restauracje, a nawet darmowe dzikie termy.

Porada praktyczna: duży parking znajduje się blisko historycznego centrum. W nawigacji wprowadź adres Via Mario Mencatelli 40, 53026 Pienza. Płatność w parkometrze 1,70 euro za godzinę.

---

Pitigliano

W południowej Toskanii, a konkretnie w toskańskiej Maremmie, tuż przy granicy z Lacjum, położone jest miasteczko Pitigliano. To jedno z najciekawszych miejsc do zobaczenia w Toskanii. Pitigliano zostało wzniesione na podłużnej, tufowej skale. Z trzech stron miasto otacza strome zbocze, porośnięte gęstym, zielonym lasem. Przyjeżdżając do Pitigliano drogą SR74 warto na moment zatrzymać się przy punkcie widokowym, z którego zrobiłem powyższe zdjęcie. W mapach google ten punkt oznaczony jest jako „Belvedere Pitigliano – Punto fotografico”.

Według starożytnej legendy założenie miasta zawdzięcza się dwóm Rzymianom: Petilio i Celiano. Nazwa Pitigliano wywodzi się z połączenia ich imion.

W przeszłości Pitigliano bywało nazywane „Małą Jerozolimą” ze względu na społeczność żydowską, która osiedliła się tam w XV wieku. Z czasem jednak Żydzi wyjechali do większych i bogatszych miast takich jak Florencja i Rzym. Dziś można tu zwiedzić Muzeum Kultury Żydowskiej, Synagogę oraz dawne, żydowskie getto. Najważniejsze zabytki Pitigliano to m.in. budowana od XIII wieku katedra św. Piotra i Pawła, Palazzo Orsini, Akwedukt Medyceuszy, który w przeszłości doprowadzał wodę do miasta oraz średniowieczne mury obronne wraz z historycznymi bramami Porta di Sovana oraz Porta della Cittadella. Wszystkie te miejsca są blisko siebie więc miasteczko zwiedza się intuicyjnie i niepotrzebna jest mapa.

Głównym miejskim placem jest Piazza della Repubblica – znajduje się tam fontanna, a wokół niej barowe i restauracyjne stoliki. Natomiast lokalnym przysmakiem – którego warto szukać w menu tutejszych restauracji – są trufle pochodzące z bliskiej okolicy.

---

Cortona

Położona na wzgórzu, średniowieczna Cortona jest jednym z najpiękniejszych miejsc w toskańskiej dolinie Val di Chiana. Miasto otoczone jest starożytnymi, kamiennymi murami pochodzącymi z czasów etruskich i rzymskich. Średniowieczne budynki i brukowane uliczki nadają Cortonie uroku i romantycznej atmosfery. Turyści po przyjeździe pierwsze kroki kierują zazwyczaj w stronę Piazza della Repubblica. Następnie – spacerując niespiesznie po miasteczku – można przejść na sąsiedni Piazza Luco Signorelli, przy którym znajduje się teatr. Niewiele dalej położona jest XV-wieczna katedra Santa Maria Assunta. W Cortonie turyści zwiedzają także Muzeum Diecezjalne i kilka innych zabytkowych kościołów: Convento di San Francesco i Chiesa di San Domenico.

Po zwiedzaniu historycznego centrum miasta warto jeszcze podjechać na wzgórze do Bazyliki Santa Margherita (na zdjęciu powyżej po lewej), w którym znajduje się zabalsamowane ciało św. Małgorzaty z Cortony.

Na koniec można jeszcze odwiedzić – znajdującą się w pobliżu – Villę Bramasole (na zdjęciu u góry po prawej), znaną z książki „Pod słońcem Toskanii” autorstwa Frances Mayes. Willa jest zamknięta dla zwiedzających, ale przy wąskiej drodze, przed bramą, znajduje się odrobinę miejsca – w sam raz aby na moment wysiąść z samochodu i zrobić kilka zdjęć. Natomiast kilka kilometrów od centrum Cortony znajduje się Villa Laura (oznaczona w mapach google) i to właśnie tam nagrywano słynny film „Pod słońcem Toskanii”.

---

Monteriggioni

Monteriggioni to niewielkie miasteczko, będące tak naprawdę średniowieczną twierdzą usytuowaną na jednym ze wzgórz Toskanii, nieopodal Sieny. Osada jest tak piękna, że Bernardo Bertolucci nagrywał tutaj „Ukryte Pragnienia” z Liv Tyler. Miasteczko przypadło do gustu także producentom telewizyjnych reklam. Swoje samochody promował tutaj rodzimy Fiat, a także producenci z zachodniej Europy, tacy jak Citroen i Volvo.

Otoczone wysokim murem i czternastoma wieżami Monteriggioni swoje miejsce w literaturze zdobyło za sprawą „Boskiej Komedii” Dantego. Monteriggioni to punkt obowiązkowy dla każdego, kto kocha Toskanię. Po przekroczeniu średniowiecznej bramy praktycznie od razu wchodzi się na Piazza Roma.

Monteriggioni jest tak malutkie, że na zwiedzenie głównych ulic wystarczyłoby w zasadzie kilkanaście minut. Jest to jednak miejsce tak urokliwe, że warto posiedzieć dłużej na XVI-wiecznym placu. Można też przespacerować się kawałkiem murów obronnych miasta. Bilet wstępu na mury kosztuje 5 euro i przy okazji upoważnia do odwiedzenia małego muzeum.

---

Castellina in Chianti

Niewielka, średniowieczna Castellina in Chianti leży – jak sama nazwa wskazuje – w toskańskim regionie Chianti. Dziś nazwa regionu bardziej niż krainę geograficzną oznacza synonim wybornego włoskiego wina. Miasteczko składa się w zasadzie z kilkunastu uliczek, ale bardziej pasjonująca od architektury jest tutejsza atmosfera. Harmonia współczesności i tradycji, natury i sztuki, dobrego wina i świetnej kuchni.

Do Castellina in Chianti przyjeżdża się po to, aby poczuć prawdziwie toskańską atmosferę. Miejscowość słynie ze świetnych restauracji, w menu który królują toskańskie przystawki, makarony i mięsa. Wokół historycznego centrum znajdują się pięknie położone hotele, które w przeszłości były gospodarstwami wiejskimi. Zlokalizowane zazwyczaj na wzgórzu, pomiędzy winnicami. Z basenem z panoramicznym widokiem na winnice, z rustykalnymi pokojami, znakomitymi śniadaniami i atmosferą jak z „Ukrytych Pragnień” Bernardo Bertolucciego. Dzieci i wnuki biednych rolników zajmujących się niegdyś winem, to dziś dyrektorzy hoteli. Koniecznie zatrzymajcie się w jednym z takich miejsc – chociażby na dwie, trzy noce.

Zobacz więcej:

• Zobacz hotele i gospodarstwa agroturystyczne w Castellina in Chianti oraz w okolicy

---

Asciano

Sześciotysięczne Asciano jest jednym z najbardziej autentycznych miasteczek Toskanii. Mimo swojego uroku, średniowiecznej zabudowy i historii sięgającej czasów Etrusków, nie jest rozdeptywane przez turystów. W Asciano dominują mieszkańcy, a wzdłuż głównej ulicy nie ma sklepików z pamiątkami i barów z kiepskiej jakości przekąskami. Są za to co najmniej trzy świetne restauracje, które nastawione są na miejscowych, a nie na turystów. Mieszkaliśmy tu przez tydzień i odwiedziliśmy każdą z nich: AmorDivino, La Botteghina, La Mencia. Wszystkie są godne polecenia i świetnie oceniane w google.

Asciano położone jest w sercu toskańskiego regionu Crete Senesi, który charakteryzuje się pięknym krajobrazem, pełnym pagórków, lasów, winnic, a miejscami specyficznych skał i gliniastej ziemi. Jednocześnie ta okolica jest świetną bazą wypadową do zwiedzania doliny Val d’Orcia. Jeśli szukasz cyprysowych alei jak z pocztówki i najpiękniejszych kadrów z Toskanii, to znajdziesz je właśnie wokół Asciano. Przez tydzień wynajmowaliśmy tutaj dom z prywatnym basenem i były to jedne z najwspanialszych wakacji jakie kiedykolwiek mieliśmy.

Zaledwie kilka kilometrów od Asciano znajduje się Agriturismo Baccoleno. To jeden z najbardziej znanych punktów widokowych w Toskanii. W pobliżu jest także monument Site Transitoire, do którego warto przyjechać tuż przed zachodem słońca, a także opactwo Monte Oliveto Maggiore.

---

Bagni di Lucca

Nieopodal toskańskiej Lukki znajduje się mała miejscowość Bagni di Lucca, która w XIX wieku – za sprawą znajdujących się tutaj gorących źródeł termalnych – stała się elitarnym uzdrowiskiem. W Bagni di Lucca wypoczywali zamożni przedsiębiorcy, politycy, dyplomaci, pisarze i hierarchowie kościelni. Miejscowość otoczona jest gęstym lasem, w którym rosną liczne kasztanowce, a wokół znajdują się zabytkowe wioski.

Chętnie przyjeżdżali tutaj Anglicy, którzy Bagni di Lucca określali „Szwajcarią Toskanii”. W trakcie krótkiego spaceru po miejscowości warto zobaczyć secesyjne Casinò Municipale, które było pierwszym kasynem we Włoszech (otwarte w 1839 r.), a także pierwszy kościół anglikański we Włoszech (wł. Chiesa Anglicana) i Cmentarz Angielski. W kilku stylowych hotelach wciąż można skorzystać z kąpieli w wodzie termalnej i zabiegów SPA.

---

Toskania nadmorska – miasta i plaże

Przez kilkanaście lat podróży do Toskanii odwiedziliśmy wszystkie nadmorskie miejscowości w tym regionie, a w wielu z nich wakacje spędzaliśmy kilkukrotnie. W tej części przewodnika znajdziesz opisy 20 najciekawszych nadmorskich miejscowości w Toskanii.

---

Massa i Marina di Massa

Na północnym wybrzeżu Toskanii króluje Marina di Massa. Stojąc na plaży z jednej strony widać morze, a z drugiej górujące nad miastem Alpy Apuańskie. W nadmorskiej dzielnicy Marina di Massa znajdują się wille, wakacyjne apartamenty i kameralne hotele – jest także sporo restauracji. Natomiast 5 km dalej znajduje się historyczna część Massy położona na wzgórzu. Znajdziesz tam tanie i świetne knajpki, zamek, urokliwy Plac Pomarańczy i alejkę, z której rozpościera się widok na linię wybrzeża.

Marina di Massa to świetny wybór, jeśli poza plażowaniem chcesz także zwiedzić okolicę. W miejscowości znajduje się stacja kolejowa, która posiada wiele połączeń z popularnym wśród turystów miastami. Dlatego w krótkim czasie można stąd dojechać do miasteczek Cinque Terre (z przesiadką w La Spezia, gdzie na dworcu można od razu kupić Cinque Terre Card Treno upoważniającą do nielimitowanych przejazdów pociągami w ciągu dnia po Cinque Terre). W przeciwnym kierunku z Massy warto pojechać pociągiem do Forte dei Marmi, Viareggio, Florencji, czy Pizy.

---

Forte dei Marmi

Toskania, a w czasie wakacji jej wybrzeże, jest chętnie odwiedzana przez gwiazdy. Najmodniejszym kurortem na wybrzeżu Toskanii jest Forte dei Marmi. Tutaj mieszka słynny włoski tenor Andrea Bocelli, a wakacje regularnie spędzają między innymi najsłynniejsza włoska influencerka Chiara Ferragni, piosenkarka Michelle Hunziker, aktorka Cecilia Rodriguez, czy jeden z najpopularniejszych włoskich polityków – Matteo Salvini. W mieście pełno jest markowych butików, a wzdłuż plaży znajdują się płatne kąpieliska. Dekadę temu wille w mieście zaczęli kupować zamożni Rosjanie, chociaż później – wraz z wprowadzeniem sankcji na Rosjan – nieco się to zmieniło.

Jednak wbrew pozorom Forte dei Marmi nie jest aż tak drogie, jak mogłoby się wydawać. Nie znajdziesz tu tanich hoteli i apartamentów, ale obiekty cztergowiazdkowe kosztują dokładnie tyle samo, co w sąsiednich miejscowościach. Jeśli więc planujesz wakacje w dobrym hotelu, blisko plaży, to Forte dei Marmi jak najbardziej jest warte rozważenia. Jeśli szukasz tańszych kempingów lub apartamentów, to lepiej wybrać środkowe lub południowe wybrzeże Toskanii.

Zobacz więcej:

• Sprawdź ceny hoteli i apartamentów w Forte dei Marmi

---

Viareggio

Na północnym wybrzeżu Toskanii znajduje się 60-tysięczne miasto Viareggio – jeden z najbardziej znanych i najmodniejszych kurortów w regionie. W przeszłości Viareggio powstało jako port morski dla pobliskiej Lukki. Swoją nazwę zawdzięcza Via Regia – średniowiecznej drodze, która prowadziła od murów miejskich Lukki, aż do morza.

Viareggio jest miastem bardzo klimatycznym. Z jednej strony otoczone przez morze, a po przeciwnej stronie – w oddali – widać szczyty Alp Apuańskich. W centrum Viareggio znajduje się duży park Pineta Di Ponente. W mieście jest także stacja kolejowa więc to dobra baza wypadowa do zwiedzania okolicy bez konieczności podróży samochodem – można stąd łatwo pojechać pociągiem między innymi do Pizy albo do Cinque Terre (z przesiadką na dworcu w La Spezia).

Viareggio tętni życiem nawet poza sezonem, jest zadbane, przyjemne i dobrze zorganizowane, ale ma też pewną wadę. Niemal wszystkie plaże w centrum miasta, to plaże płatne. Poza tym latem naprawdę ciężko tutaj zaparkować. Jeśli więc zdecydujesz się na nocleg w Viareggio wybierz taki obiekt, który gwarantuje prywatny parking oraz serwis plażowy. Wbrew pozorom wiele hoteli położonych tuż przy morzu, w cenę noclegu ma wliczony serwis plażowy.

W południowej części miasta, czyli za portem, znajduje się długa i bezpłatna plaża, która płynnie łączy się z plażą w Marina di Torre del Lago Puccini, o której więcej przeczytasz w akapicie poniżej.

---

Marina di Torre del Lago Puccini

Znajdująca się niedaleko Pizy Marina di Torre del Lago Puccini zachwyca swoją dziką, szeroką i pustą plażą. Miejscowość ma prowincjonalny charakter, dlatego trudno do niej dojechać transportem publicznym. To zdecydowanie propozycja dla osób, które mają do dyspozycji samochód i które cenią sobie dzikie, puste plaże, gdzie niewiele się dzieje. Nawet w lipcu i w sierpniu nie ma tutaj tłumów, a im dalej od parkingu, tym mniej osób spotkasz na plaży.

To miejsce upodobali sobie miłośnicy naturyzmu, którzy w północnej części Marina di Torre del Lago Puccini mają swoją plażę – spiaggia naturista Lecciona. Kawałek wcześniej przed tą plażą znajduje się Mamamia – modny klub szczególnie popularny wśród społeczności LGBTQ+.

Nadmorska dzielnica jest częścią 11-tysięcznego miasta Torre del Lago Puccini, w którym przez wiele lat mieszkał i tworzył słynny włoski kompozytor Giacomo Puccini. Przy plaży są dwa kempingi, hotel, kilka barów i restauracji. W centralnym punkcie miejscowości znajdują się plaże płatne, ale tuż obok – po obydwu stronach – rozciąga się kilkukilometrowy pas darmowej, dzikiej toskańskiej plaży i to tam najlepiej od razu się kierować.

Zobacz więcej:

• Sprawdź ceny hoteli i apartamentów w Marina di Torre del Lago Puccini

Porada praktyczna: kiedy dojedziesz do ronda przy plaży do wyboru będą dwa parkingi. Po lewej i po prawej stronie. Na parkingu po lewej stronie w ostatnich latach zdarzały się kradzieże i wybite szyby (warto poczytać opinie w internecie). Bezpieczniej wybrać parking po prawej stronie, czyli niebieskie linie pośrodku ulicy, pomiędzy barami, a restauracjami, gdzie przechodzi więcej ludzi. Jeśli będziesz w sezonie to wybierz prywatny parking Parcheggio Da Marco, na którym w ciągu dnia jest obsługa. Parcheggio Da Marco ma dobre opinie w internecie i uznawany jest za bezpieczny.

---

Livorno

Livorno to drugie pod względem wielkości miasto Toskanii i przede wszystkim miasto portowe, nazywane też „wolnym miastem”. Znajduje się tutaj jeden z największych portów morskich we Włoszech. Kilka razy dziennie odpływają stąd promy na Sardynię oraz na Korsykę, chociaż to oczywiście nie jedyne kierunki pasażerskie obsługiwane przez port w Livorno. Dodatkowo jest tu także port towarowy i terminal kontenerowy. Port zajmuje się też przeładunkiem samochodów, metali, zboża, a ponadto jest tu także terminal LNG. Port to główne źródło dochodu mieszkańców więc Livorno jest miastem zamożnym, ale niestety w samym centrum prawie nie ma plaż.

Mieszkańcy Livorno na długą i piaszczystą plażę jeżdżą do sąsiedniej miejscowości Tirrenia (to około 15 km) lub – w przeciwnym kierunku – na skaliste zatoczki w Calafuria, o czym za moment. Mimo, że Livorno nie jest miastem typowo turystycznym, to i tak warto tu przyjechać chociażby na jednodniową wycieczkę, aby poczuć klimat miasta portowego. Można pospacerować po bulwarach, zobaczyć majestatyczne kamienice w centrum, odwiedzić halę targową, jeden z klimatycznych barów nad kanałami, a na końcu zjeść kolację w jednej z tutejszych, świetnych restauracji.

---

Calafuria

Wybrzeże na południe od Livorno nie przypomina typowych dla Toskanii szerokich i piaszczystych plaż. Na długości około 20 km znajdują się skaliste plaże i zatoczki, które także mają swój urok. Niektóre z nich dobrze widoczne są z drogi, a dojście do innych wymaga przejścia pomiędzy zielenią oddzielającą plażę od ulicy. Skaliste plaże znajdują się na terenie trzech miejscowości. To Calafuria, Punta Pacchiano i Quercianella. Zejścia do plaż łatwo poznać po parkujących na poboczu drogi samochodach.

Nawet w czasie wakacji – za wyjątkiem niedzieli – nie ma tu tłumów. To sprawia, że miejsce chętnie wybierają osoby chcące się poopalać w intymnej atmosferze. Mimo skał zejście do morza jest tutaj możliwe. W zależności od plaży, którą wybierzesz jest łagodniejsze lub bardziej strome. Warto odwiedzić kilka zatoczek i plaż – poszczególne zejścia są ponumerowane.

---

Rosignano Solvay i „biała plaża”

Rosignano Solvay oraz sąsiednia wieś Vada to bardzo przeciętne jak na Włochy skupisko domów, willi i hoteli, które swoją popularność zyskało za sprawą tzw. białej plaży.

Biała plaża w Toskanii, która wyróżnia się na etruskim wybrzeżu swoim jasnym piaskiem jest wynikiem działania olbrzymich zakładów przemysłowych, które znajdują się w Rosignano Solvay. Fabryka usytuowana jest kilkaset metrów od brzegu i specjalnym kanałem do morza odprowadza pozostałości chemiczne, które mają mleczny kolor. Biała plaża we Włoszech, o której piszą biura podróży i strony włoskich agencji turystycznych to tak naprawdę wielkie, marketingowe oszustwo.

Absolutnie nie polecam Ci tego miejsca na wakacyjny pobyt. Można tu jedynie przyjechać na pół godziny, aby na własne oczy zobaczyć „chemiczne Karaiby”, którymi tak pasjonuje się część turystów. Miłe wrażenie wywołane kolorem wody psuje widok ogromnych kominów i budynków pobliskich zakładów przemysłowych. Bardzo duża część terenów wzdłuż plaż jest ogrodzona na potrzeby przemysłu. W pobliżu wybudowano molo, które jest niedostępne dla turystów. Na końcu znajduje się przystań, do której podpływają statki współpracujące z fabryką.

Wspomniane zakłady chemiczne Solvay zostały wybudowane tuż przy morzu w 1912 r. i są częścią międzynarodowej grupy chemicznej. Niejednego plażowicza rozbolałaby głowa, gdyby dowiedział się, że produkuje się tutaj węglan sodu, nadtlenek wodoru, polietylen, chlorek wapnia, wodorowęglan sodu i kwas solny! Tereny wzdłuż plaży – te same, gdzie teraz znajduje się parking dla turystów – do 1983 r. były wykorzystywane jako składowisko niebezpiecznych odpadów.

---

Marina di Cecina oraz Cecina

Marina di Cecina – nazywana też na mapach lub znakach drogowych jako Cecina Mare – to jeden z najbardziej rodzinnych kurortów na wybrzeżu Toskanii. Dla rodzin z dziećmi Marina di Cecina ma chyba najwięcej do zaoferowania ze wszystkich okolicznych miejscowości. Przy morzu, a jednocześnie w centrum kurortu, znajduje się las z placami zabaw, ścieżkami rowerowymi i innymi atrakcjami. Wzdłuż morza biegnie bulwar, który wieczorami tętni życiem, a na miejskim placu w czasie wakacji, około godziny 20:00 niemal codziennie coś się dzieje. Pokazy magów, akrobacje z ogniem, muzyka na żywo, wybory miss… Każdego dnia mieliśmy jakieś darmowe atrakcje.

Dużą zaletą Marina di Cecina jest fakt, że niemal z każdego miejsca jest blisko do plaży. Cecina ma zwartą zabudową, niezbyt dużą i wszędzie można dojść pieszo. Gdyby plaża okazała się niewystarczająca jest tu także aquapark, chociaż nieco przestarzały. W południowej części miejscowości znajduje się bardzo długi odcinek plaży bezpłatnej, wzdłuż której rośnie piniowy las. Z jednej strony słychać szum morskich fal, a z drugiej śpiew cykad.

Ponadto to świetna baza wypadowa do zwiedzania środkowej Toskanii – zarówno tej nadmorskiej, jak i w głębi lądu – ze średniowiecznymi miastami, winnicami i punktami widokowymi.

Zobacz więcej:

• Sprawdź ceny hoteli, apartamentów i kempingów w Marina di Cecina

---

Marina di Bibbona oraz Bibbona

Marina di Bibbona to moja ulubiona miejscowość wybrzeża Toskanii, ale zdecydowanie nie każdemu takie miejsca się podobają. W zasadzie im ciszej o tym miejscu, tym lepiej. Przy okazji – co za przypadek – to jedna z najtańszych miejscowości na wybrzeżu Toskanii, jeśli chodzi o ceny noclegów, czy ceny w restauracjach. Co wyróżnia Marina di Bibbona? Przede wszystkim jej prowincjonalność. Jest tu kilka kempingów, kilka hoteli i trochę wakacyjnych apartamentów. Plaża jest szeroka i piaszczysta i tylko jej niewielka część jest zajęta przez „płatne leżaki”. Wzdłuż plaży ciągnie się piniowy las, w którym od rana słychać śpiew cykad.

W Marina di Bibbona plaża jest dzika i naturalna – szczególnie idąc w lewo od ostatniego, południowego wejścia na plażę obok Campeggio del Forte. W tym konkretnym miejscu nie ma barów i hoteli ciągnących się wzdłuż plaży. Jest las i obszar chroniony ze względu na żyjące tam ptaki. Na plaży leży wszystko co wyrzuci morze. Glony, muszelki i konary, z których budowane są – dające cień – szałasy. Nie każdemu takie miejsca się podobają. Niektórzy uważają, że plaża jest nieposprzątana. To nie prawda – w naturze cały jej urok.

Atmosfera jest tu swobodna, sporo kobiet opala się topless, ponieważ latem plażowiczów dzieli od siebie 50-100 m. Natomiast około 1-2 km od południowego wejścia na plażę w Marina di Bibbona, powstała nieoficjalna plaża naturystyczna, znana głównie lokalnym bywalcom.

Zobacz więcej:

• Sprawdź ceny hoteli, kempingów i apartamentów w Marina di Bibbona

---

Casale Marittimo

Urocza wioska Casale Marittimo znajduje się na szczycie wzgórza z widokiem na dolinę rzeki Cecina, tuż przy wybrzeżu Etrusków. Nad morze jest stąd zaledwie 12 km. Dlatego niektórzy wybierają Casale Marittimo jako klimatyczną i niedrogą bazę wypadową, łącząc samochodowe wycieczki po miasteczkach Toskanii z wypoczynkiem na pobliskiej plaży.

W miasteczku można zauważyć ruiny dawnego zamku, który z czasem został wchłonięty przez powstającą w późniejszym czasie zabudowę mieszkalną. Najważniejszymi zabytkami miasteczka są Palazzo Rocca, kościół Sant’Andrea oraz XVIII-wieczny kościół Santa Maria delle Grazie. Historyczne centrum miejscowości zamknięte jest dla ruchu samochodowego.

---

Bolgheri

Maluteńkie Bolgheri zasłynęło za sprawą malowniczej drogi, która prowadzi do miasteczka. Długa, asfaltowa aleja biegnąca po niewielkich pagórkach z obu stron otoczona jest gęsto posadzonymi stuletnimi cyprysami. To tak typowy dla Toskanii widok, ale jednocześnie tak rzadkie nagromadzenie tylu wysokich cyprysów, ciągnących się przez pięć kilometrów. Droga prowadząca do Bolgheri powszechnie uważana jest za najpiękniejszą aleję Toskanii.

Za tymi cyprysami, na toskańskich pagórkach ukryte są winnice, gospodarstwa agroturystyczne z basenami, prywatne wille i restauracje. I to nie byle jakie. Trzeba uważnie czytać menu i kartę win, ponieważ wina za setki lub nawet tysiące euro za butelkę wcale nie są tutaj rzadkością. Niektórzy przyjeżdżają tutaj przede wszystkim dla słynnego wina.

Samo Bolgheri to miejsce na krótki spacer. Najlepiej przyjechać tu na kolację. Chociażby do Enoteci Tognoni na kuchnię typowo toskańską, w tym na chianinę (charakterystyczna biała rasa krów), trufle czy bistecca alla fiorentina, z której słynie Toskania.

---

Castagneto Carducci

Castagneto Carducci to niespełna 9-tysięczna miejscowość podzielona na dwie części. Zabytkowa część miasta skupiona jest wokół średniowiecznego zamku i położona na wzgórzu, kilka kilometrów od morza, z panoramicznym widokiem na okolicę. Miasto leży w przepięknej scenerii, wokół winnic, toskańskich pagórków i cyprysowych drzew. Położoną na wzgórzu zabytkową część miasta można zwiedzić w około dwie godziny. Turyści przyjeżdżają tam dla pięknych widoków, brukowanych uliczek lub na kolację do jednej z kilku dobrych restauracji.

Natomiast druga część to leżąca tuż przy piaszczystej plaży Marina di Castagneto Carducci ze współczesną zabudową, kilkoma barami i restauracjami. To właśnie w tej części – bezpośrednio przy plaży – najlepiej szukać wakacyjnego noclegu. W sąsiedztwie plaży znajdują się hotele, rezydencje z wakacyjnymi apartamentami oraz kempingi.

Plaża w Marina di Castagneto Carducci jest długa i piaszczysta – stosunkowo dużo jest odcinków bezpłatnych. Najmniej ludzi wypoczywa na dzikiej plaży ciągnącej się przez ponad 5 km na północ od Marina di Castagneto Carducci aż do Marina di Bibbona. Środkową część tej plaży – z dala od obydwu miejscowości – upodobali sobie naturyści oraz plażowicze, którzy po prostu cenią sobie spokój. Czasem spotykałem tam też fotografów, którzy korzystając z niewielkiej ilości plażowiczów, w nadmorskim plenerze wykonywali profesjonalne akty.

Zobacz nocleg w pobliżu:

• Paradù EcoVillage & Resort – zadbany kompleks wypoczynkowy z basenem tuż przy plaży. Ładne domki z prywatną łazienką, aneksem kuchennym i dwoma sypialniami – posiadają klimatyzację, telewizję i bezpłatne wifi. Na terenie kompleksu jest restauracja, pizzeria, grill bar, bar przy basenie oraz bar plażowy. W restauracji można wykupić śniadania oraz pakiet obiadokolacji w formie bufetu.

---

San Vincenzo

San Vincenzo to dawne miasteczko rybackie, a dziś jeden z najmodniejszych kurortów Toskanii, który dodatkowo wyróżnia się nowoczesną mariną jachtową. Miejscowość zachowała jednak swój kameralny charakter. Nie ma tu dużych hoteli. Są za to zabytkowe wille wybudowane w stylu toskańskim i kilkanaście nowoczesnych apartamentowców. W porcie cumują luksusowe jachty i łodzie. Można je podziwiać z Piazza Fratelli Serini.

Miejski deptak, czyli Via Vittorio Emanuele II, jest zamknięty dla ruchu samochodowego. Znajdują się przy nim bary, lodziarnie i restauracje, a także kilka sklepów z toskańskimi meblami, architekturą ogrodową i dekoracjami. Warto wejść do środka aby podziwiać współczesny toskański design!

Zobacz więcej:

• Sprawdź ceny hoteli, kempingów i apartamentów w San Vincenzo

Parking: samochód najlepiej zaparkować na podziemnym parkingu przy Calata Silvio Galoppini (nad parkingiem znajduje się plac zabaw). Gdy dojedziesz w tę okolicę zwróć uwagę na znaki „Park Sud” kierujące do parkingu.

---

Zatoka Baratti

Zatoka Baratti (wł. Golfo di Baratti) to jedna z najpiękniejszych plaż Toskanii. Uwagę zwraca nietypowy kolor piasku, który pięknie mieni się w słońcu. Wygląda tak jakby ktoś zmieszał go z rudą żelaza lub miedzi. Z pewnością ma to związek ze znajdującymi się w tej okolicy rudami tych metali, które wydobywane były tutaj wiele wieków temu. W pobliżu znajduje się park archeologiczny Parco Archeologico di Baratti e Populonia, w którym oglądać można pozostałości starożytnego miasta Populonia – jedynego etruskiego miasta zbudowanego nad morzem.

Plaża w Zatoce Baratti otulona jest przez wysokie sosny piniowe. Większa część plaży jest darmowa, ale są tu także strefy płatne. Zejście do morza jest łagodne i bezpieczne nawet dla mniejszych dzieci.

Zobacz nocleg w pobliżu:

• Agriturismo Villa Toscana – agroturystyka z basenem, kilka kilometrów od jednej z najpiękniejszych, dzikich plaż Toskanii.

Porada praktyczna: przy plaży są trzy niewielkie parkingi. W sezonie letnim szybko się zapełniają. Postaraj się tu być najpóźniej pomiędzy godziną 9:00, a 10:00. Później jest bardzo trudno o wolne miejsce. W mapach Google parkingi są oznaczone jako „Parcheggio a pagamento Baratti 1″, „Parcheggio a pagamento Baratti 2″ oraz „Parcheggio Casone”.

---

Campiglia Marittima

Campiglia Marittima jest jednym z najładniejszych miast na Wybrzeżu Etrusków. Historyczne centrum miasta położone jest kilka kilometrów od morza, na wzgórzu, z którego rozpościera się widok na pagórkowaty krajobraz Toskanii i linię wybrzeża. Miasteczko słynie ze świetnych restauracji. Włosi przyjeżdżają tutaj na kolację nawet z miast oddalonych o kilkadziesiąt kilometrów.

Miejscowość jest znana także z historii psa Lampo, opisanej m.in. w opowiadaniu Romana Pisarskiego pod tytułem „O psie, który jeździł koleją”. Pies Lampo żył w latach 50. XX wieku. Samodzielnie podróżował pociągami, przez co stał się najczęściej opisywanym i fotografowanym psem tamtych czasów. W 1961 r. zginął potrącony przez pociąg, gdy ratował małą Adele. Pies został pochowany pod akacją rosnącą przy stacji. Po roku wybudowano tam mały pomnik.

Porada praktyczna: stacja kolejowa Campiglia Marittima z pomnikiem psa Lampo znajduje się około 7 km od historycznego centrum miasta.

---

Piombino

Z uwagi na swoją lokalizację Piombino znacząco wyróżnia się na mapie Toskanii. Strategiczne położenie miasta już w przeszłości doceniali Etruskowie. Znajduje się tutaj drugi co do wielkości port w regionie, a miejska starówka zbudowana została na wysuniętym w głąb morza cyplu. Po przyjeździe do miasta, początkowo tego nie widać, ale Piombino z trzech stron otoczone jest morzem. Dokładnie w tym miejscu łączą się ze sobą dwa włoskie morza: Morze Liguryjskie i Morze Tyrreńskie.

Zwiedzanie miasta najlepiej rozpocząć od Piazza Bovio. To reprezentacyjny punkt pełniący rolę rynku i parku w jednym. Rosną tu niewielkie drzewka, w cieniu których ustawiono ławki. Pośrodku placu, na posadzce znajduje się róża wiatrów, a na końcu placu latarnia w stylu średniowiecznym. Doskonale widać stąd Elbę, a w pogodne dni także francuską Korsykę. Tuż obok placu znajduje się historyczne centrum oraz Palazzo Comunale di Piombino, czyli miejski ratusz. Łatwo go poznać po strzelistej wieży.

Parking: w Piombino zawsze parkujemy na końcu ulicy Via Giordano Bruno. Tuż przed rondem należy skręcić w prawo. Parking w mapach Google oznaczony jest jako „Parcheggio EX Fonderia Bernardini”. Parking jest raczej bezpieczny i znajduje się bardzo blisko historycznego centrum.

---

Castiglione della Pescaia

Klimatyczne miasteczko Castiglione della Pescaia to dawna wioska rybacka wzniesiona nad morzem, u podnóża średniowiecznego zamku. To jedna z nielicznych miejscowości wybrzeża Toskanii z historyczną zabudową, brukowanymi uliczkami i domami z kamienia. Większość miejscowości leżących nad samym morzem w Toskanii to miasta stosunkowo nowe albo tylko nadmorskie dzielnice miast, które leżą w głębi lądu. Natomiast historyczne centrum Castiglione della Pescaia leży nad samym morzem, a miejski deptak prowadzi z okolic plaży aż do zamku na wzgórzu. Ponadto jest tu port, piaszczyste miejskie plaże (płatne i darmowe) oraz wiele restauracji, barów i sklepów. Castiglione della Pescaia jest kierunkiem modnym i chętnie wybieranym przez zamożniejszych Włochów dlatego noclegi są tutaj nieco droższe niż w sąsiednich miejscowościach.

Na południe od Castiglione della Pescaia aż do Marina di Grossetto ciągnie się długa, piaszczysta plaża. Gdzieniegdzie w lesie przy plaży znajdują się niewielkie kempingi, ale generalnie ta plaża nawet w lipcu i w sierpniu nie jest zatłoczona. Łatwo znaleźć odcinki gdzie jest naprawdę mało ludzi. Nieco więcej osób przyjeżdża tutaj w wakacyjne weekendy, ale to i tak jedna najprzyjemniejszych plaż Toskanii. Jeśli lubisz naturę, spokój i nie potrzebujesz bliskości baru, ani serwisu plażowego – to powinno Ci się tutaj spodobać.

Zobacz więcej:

• Ceny noclegów w Castiglione della Pescaia oraz w okolicy – hotele, kempingi i apartamenty

---

Marina di Grosseto

Nadmorska dzielnica Marina di Grosseto jest częścią miasta Grosseto, którego centrum oddalone jest o 12 km od wybrzeża Toskanii. W Marina di Grosseto życie toczy się wzdłuż plaży i nadmorskiej promenady, przy której powstała stosunkowo nowa zabudowa. Jeden za drugim stoją tu apartamenty z tarasami, z których roztacza się widok na morze. Część z nich to tzw. seconda casa czyli drugi dom, do którego Włosi przyjeżdżają na wakacje lub święta. Inne apartamenty kupione są jako inwestycje, a ich wakacyjny wynajem obsługują agencje.

Kurort otoczony jest gęstym, sosnowym lasem. Wzdłuż plaży ciągnie się długa i szeroka promenada, przy której znajdują się bary, dyskoteki, restauracje i place zabaw. Jeśli lubisz zorganizowane plaże i chcesz mieć apartament z widokiem na morze, tuż przy plaży, to miejsce idealne dla Ciebie. Jednak poza sezonem wakacyjnym niewiele się tutaj dzieje. Od drugiej połowy września aż do pierwszych dni czerwca życie w Marina di Grosseto nieco zamiera.

---

Talamone

Planując wyjazd do niewielkiego Talamone pamiętaliśmy tylko, że to właśnie na tym wybrzeżu nagrywano kilka scen filmu o przygodach Jamesa Bonda z Danielem Craigiem w roli głównej. W polskim internecie wówczas na próżno było szukać jakichkolwiek informacji o tym miasteczku. Na miejscu okazało się, że Talamone wraz z wybrzeżem Maremma jest jednym z ostatnich fragmentów wybrzeża Toskanii, który nie jest jeszcze odwiedzane przez tłumy turystów. Włochom udało się jakoś to miejsce uchować przed najazdem tysięcy plażowiczów i wszechobecną zabudową.

W nieco ponad godzinę można zwiedzić całe miasteczko. Z parkingu przy porcie kieruj się kawałeczek pod górkę i skręć w prawo w wąską Via Giuseppe Garibaldi – to najważniejsza uliczka historycznego centrum, która doprowadzi Cię do niewielkiego placu. Wokół znajduje się kilka restauracji, barów i sklepów, a ze skweru roztacza się widok na port. Stąd jest już blisko do położonej na wzgórzu fortecy. Obok znajduje się punkt widokowy na skaliste wybrzeże Maremma i niewielką plażę.

Parking: u podnóża historycznego centrum, przy porcie, znajduje się duży parking. Są tu zarówno miejsca płatne (niebieskie linie), jak i bezpłatne (białe linie). Nam w sierpniu bez problemu udało się znaleźć darmowe miejsce. W nawigacji wprowadź adres Piazza del Porto 1, 58010 Talamone.

---

Porto Santo Stefano

W południowej części Toskanii, na półwyspie Argentario, znajduje się Porto Santo Stefano – jedna z najpiękniejszych nadmorskich miejscowości w Toskanii. Półwysep porośnięty jest wielowiekowym lasem sosnowym, a przeplatają się tu zarówno plaże piaszczyste jak i kameralne, kamieniste zatoczki. Ten malowniczy fragment wybrzeża Włosi określają mianem Costa d’Argento czyli Srebrnego Wybrzeża. W żadnym innym miejscu na wybrzeżu Toskanii woda nie jest tak przejrzysta i lazurowa.

W okolicy warto wybrać się na urokliwe zatoczki Cala del Gesso i Cala Piccola – szczególnie jeśli jesteś miłośnikiem snorkelingu.

Porto Santo Stefano jest najpiękniejszą miejscowością na półwyspie Argentario i najbardziej tętniącą życiem – również wieczorami i nocą. To dawna wioska rybacka, która z czasem zaczęła bardziej przypominać elitarny kurort. Latem trudno tu zaparkować – dlatego jeśli zdecydujesz się na nocleg w Porto Santo Stefano, koniecznie szukaj hotelu lub apartamentu z miejscem parkingowym.

• Sprawdź ponad 160 hoteli, apartamentów, B&B i kempingów w Porto Santo Stefano

---

Źródła termalne w Toskanii

W Toskanii znajdują się liczne źródła termalne, których gorąca woda ma właściwości lecznicze. Ich dobroczynny wpływ na zdrowie odkryto już wiele wieków temu. Jednak większość gorących źródeł została zagospodarowana przez hotelowe SPA i centra medyczne, ale są jeszcze co najmniej 4 darmowe i ogólnodostępne miejsca, w których można skorzystać z kąpieli w wodzie termalnej.

Mieszkańcy, którzy żyją w okolicy źródeł termalnych, regularnie korzystają z leczniczych kąpieli w nadziei, że pomoże to wyleczyć niektóre dolegliwości. Natomiast dla turystów toskańskie źródła termalne to przede wszystkim atrakcja na kilkugodzinną wycieczkę – szczególnie wczesną wiosną i późną jesienią, gdy nad morzem jest zimno i wietrznie.

Zobacz więcej:

• Termy w Toskanii i Lazio – 5 darmowych źródeł termalnych – lista, opis, jak dojechać?

Terme di Saturnia

Znajdujące się w południowej Toskanii Terme di Saturnia to najsłynniejsze darmowe źródła termalne we Włoszech. Skąd taka nazwa? Legenda głosi, że rzymski bóg Saturn stracił nad sobą panowanie w stosunku do żądnych wojen ludzi i zesłał piorun, który rozerwał ziemię. Następnie gorąca woda siarkowa wypłynęła ze szczelin na ludzi, co miało ich uspokoić.

Woda jest tutaj bogata w siarkę i ma temperaturę około 37 stopni. O czystość nie trzeba się martwić, ponieważ woda cały czas – w naturalny sposób – jest filtrowana. Przepływa tu około 500 litrów wody na sekundę! Warto wejść także nieco wyżej – za budynek starego młyna – gdzie znajduje się rwący potok. Woda jest tam jeszcze cieplejsza i czystsza.

Terme di Saturnia są najczęściej fotografowanymi gorącymi źródłami we Włoszech, a od dekady robią karierę na instagramie – w tysiącach rolek i zdjęć. Termy robią wrażenie, ponieważ woda opada tu kaskadowo do kolejnych, naturalnych skalnych basenów. W rzeczywistości woda nie jest aż tak turkusowa jak na wielu instagramowych zdjęciach i nie jest tu tak luźno. Zdarza się, że instagramowi twórcy przyjeżdżają tu tuż po wschodzie słońca, kiedy mogą być zupełnie sami więc zdjęcia są najbardziej efektowne. Około godziny 10:00 robi się już tłoczno. Nie nastawiaj się więc, że będziesz tu sam, ale i tak warto to miejsce zobaczyć.

Terme di Saturnia są dostępne przez całą dobę, za darmo. Obok term znajduje się bar i toaleta.

Porada praktyczna: Wbrew pozorom w mapach google to miejsce nie jest oznaczone jako „Terme di Saturnia” tylko jako „Cascate del Mulino di Saturnia”. Warto o tym pamiętać, ponieważ po wpisaniu w nawigację „Terme di Saturnia” mapy google doprowadzą Cię do płatnego ośrodka termalnego, który znajduje się dwa kilometry wcześniej. Parking przy darmowych termach kosztuje 2,50 euro za godzinę.

Bagni San Filippo

Godzinę drogi samochodem na południe od Sieny znajduje się malutka miejscowość Bagni San Filippo, która słynie z najbardziej gorących źródeł termalnych w Toskanii. Bogata w siarkę, wapń i magnez woda spływa tutaj po białej, wapiennej skale tworząc efekt wodospadu. Temperatura wody u samego ujścia przekracza 50 stopni. To naprawdę jest odczuwalne. Jednak w naturalnych basenach położonych niżej woda jest już chłodniejsza, chociaż wciąż ciepła, a jej charakterystyczny zapach mniej intensywny.

Źródło termalne w Bagni San Filippo ma właściwości lecznicze i jest szczególnie cenione przy chorobach skóry, chorobach układu oddechowego oraz przy problemach ze stawami i kośćmi. Oczywiście aby efekt był zauważalny, należy przez pewien czas codziennie korzystać z leczniczych kąpieli. Termy w Bagni San Filippo są mniej zatłoczone niż popularne Terme di Saturnia.

Porada praktyczna: jako cel w nawigacji należy ustawić Via Fosso Bianco w Bagni San Filippo. Miejsca parkingowe znajdują się wzdłuż ulicy po prawej stronie – płatne 1,50 euro za godzinę. Po wyjściu z samochodu należy przejść przez bramkę do „Fosso Bianco” i iść cały czas ścieżką w dół.

Bagni di Petriolo

Kolejne ogólnodostępne, naturalne źródła termalne znajdują się w pobliżu drogi SS223 łączącej Sienę z Grosseto. Źródła wypływające w Bagni di Petriolo – bo o nich mowa – znajdują się poniżej zrujnowanych murów z 404 r. n.e., jedynych pozostałości ufortyfikowanych rzymskich łaźni termalnych. Kiedyś przyjeżdżali tu Rzymianie, a później rodzina Medyceuszy z Florencji.

Tutejsze termy znajdują się na brzegu niewielkiej rzeki. W miejscu, gdzie termalna woda wpada do rzeki z kamieni ułożono kilka sztucznych basenów, aby ciepłą wodę zatrzymać tutaj na dłużej. Można też odpoczywać bezpośrednio na skale, po której lecznicza woda wpada do rzeki. Woda w tym miejscu ma około 44 stopnie chociaż – według mojego subiektywnego odczucia – w górnych „wannach” jest znacznie cieplejsza. Jednak Bagni di Petriolo najmniej nam się spodobało spośród wszystkich czterech darmowych term Toskanii. Miejsce nie jest dobrze zagospodarowane, trochę brudne, a poza tym latem było tutaj trudno zaparkować.

Porada praktyczna: wioska usytuowana jest teoretycznie przy drodze SS223, ale trasa nad miejscowością biegnie po estakadzie więc trzeba zjechać z głównej drogi nieco wcześniej na SP4. Będąc na drodze SS223 wypatruj niebieskiego znaku kierującego do Terme di Petriolo.

Bagno Vignoni

Ostatnie ze słynnych, darmowych źródeł termalnych w Toskanii to Bagno Vignoni. Pięknie wyglądają na zdjęciach, ale w rzeczywistości woda jest w nich zaledwie letnia. Temperatura wody waha się wokół 28 stopni, ale mimo to ma właściwości lecznicze.

Będąc w okolicy warto odwiedzić także samo miasteczko Bagno Vignoni. To właśnie tutaj – zamiast rynku w centrum miasteczka – znajduje się basen termalny. Oczywiście w tym „basenie” obowiązuje zakaz kąpieli. Nie należy tego miejsca mylić z dzikimi termami, które w mapach google oznaczone są jako „Antiche Terme Romane Libere” i znajdują się pomiędzy zielenią, 200 m dalej.

Porada praktyczna: Bagno Vignoni znajduje się przy drodze SR2 w pobliżu miasteczka Pienza w Toskanii. Najpierw warto zobaczyć samo centrum miasteczka z basenem termalnym zamiast rynku. Przy rondzie w centrum miejscowości znajduje się płatny parking. Stamtąd jest już tylko 100 m do „rynku”. Kawałek dalej – nieco poniżej – można podziwiać ruiny Parco dei Mulini przez które przepływa strumyk z wodą termalną. Następnie woda spada po skałach w dół do sadzawki poniżej. Stojąc przy barierce widać u dołu kąpiących się ludzi.

Miło mi, że dotarłeś lub dotarłaś do końca tego przewodnika. Jeśli artykuł okazał się pomocny, zostaw proszę komentarz u dołu.

• Masz pytania? Napisz komentarz poniżej. Otrzymam powiadomienie i odpowiem Ci zazwyczaj w ciągu jednego dnia. Wróć tu na drugi dzień i sprawdź moją odpowiedź (nie czekaj na mailowe powiadomienie o odpowiedzi).
• Będzie nam miło, jeśli dołączysz do 69 000 osób, które obserwują nasze konto na instagramie.
• Prowadzimy też największy w Polsce włoski profil bloga na Facebooku, który zgromadził 173 000 zaangażowanych obserwatorów.
• Zapraszamy również na największą Facebookową Grupę miłośników Włoch, która liczy ponad 100 000 Członków. Tam porad udzielają także Czytelnicy!